17 Απριλίου 2022

Το θαύμα των καθαρών ουρανών της Κίνας

Πως η χώρα κατάφερε να εξαφανίσει τη φονική ομίχλη τόσων ετών που σκότωνε κυριολεκτικά τους πολίτες της;
Πως η χώρα κατάφερε να εξαφανίσει τη φονική ομίχλη τόσων ετών που σκότωνε κυριολεκτικά τους πολίτες της;

Ήταν από τα πιο εντυπωσιακά σετ φωτογράφησης σε Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες στην ιστορία του θεσμού. Ο λόγος βέβαια για τη ράμπα του σκι στους αγώνες του Φεβρουαρίου, μιας και το 2022 ήταν Ολυμπιακή χρονιά. Δεν ήταν μόνο η ούτως ή άλλως εντυπωσιακή κατασκευή της ράμπας, αλλά και οι επιβλητικές καμινάδες που μπορούσε ο καθένας να προσέξει στο background, οι οποίες έδιναν έναν μοναδικό industrial τόνο στην εικόνα. Αυτό που ξένιζε όμως ήταν η ανάμνηση. Μια απλή αναδρομή σε φωτογραφικό υλικό παλαιότερων ετών, θα έδειχνε κάτι εντελώς διαφορετικό.

Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι η ράμπα δε θα υπήρχε σε οποιοδήποτε κάδρο, αλλά ότι οι καμινάδες δε θα πλαισιώνονταν από γαλανό ουρανό αλλά από παχιά, τρομακτικά, σύννεφα καπνού, από αυτά που έκαναν τον αέρα στο Πεκίνο αλλά και κάθε μεγάλη και μικρή Κινεζική πόλη, ακατάλληλο, ή μάλλον επικίνδυνο.

Οι Κινεζικές αρχές ποτέ δεν είχαν δώσει κάποια προσοχή στον τομέα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Οι Κινέζοι, τις τελευταίες πολλές δεκαετίες, ένοιωθαν στα πνευμόνια τους αυτό που οι επιστήμονες με πιο σύνθετες μεθόδους μπορούσαν να αποδείξουν. Ο αέρας που εκατομμύρια άνθρωποι στη χώρα ανέπνεαν, δεν τους χάριζε ζωή, το αντίθετο μάλιστα, τους έκοβε χρόνια.   

Το πρώτο επίσημο καμπανάκι ήρθε πριν τους Ολυμπιακούς αγώνες του 2008. Οι αρχές δε μπορούσαν να αντέξουν την κριτική των δημοσιογράφων που θα έφταναν από κάθε σημείο του πλανήτη για καλύψουν τη διοργάνωση, όταν θα έρχονταν αντιμέτωποι με μία μόνιμη ομίχλη η οποία θα εμπόδιζε αθλητές και θεατές. Δεν ήταν δυνατό να επιτρέψουν οι φωτογραφίες από την τεράστια και κοστοβόρα προσπάθειά τους να στήσουν μια επιτυχημένη διοργάνωση, να είναι θολές γιατί έτσι ήταν το περιβάλλον. Και ενεργοποιήθηκαν.

Εργοστάσια έκλεισαν μέχρι να τελειώσουν οι αγώνες, σταματώντας την παραγωγή. Μπήκε δακτύλιος στις πόλεις, όπου τα οχήματα μπορούσαν να κυκλοφορούν μέρα παρά μέρα και γενικώς η χώρα μπήκε σε παύση μέχρι οι κάμερες να φύγουν. Και ύστερα πάλι από την αρχή, με τα σύννεφα να καλύπτουν τα πάντα.

Έπρεπε να ενεργοποιηθούν οι υπηρεσίες της Αμερικανικής πρεσβείας στο Πεκίνο, για να ξεκινήσει η πραγματικά μεγάλη αλλαγή στον αέρα της Κίνας. Από το 2010, οι Αμερικανοί ξεκίνησαν να δίνουν στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα των μετρήσεων της ατμοσφαιρικής μόλυνσης σε διάφορες πόλεις της χώρας. Τώρα οι κάτοικοι εκτός από την αίσθηση στα πνευμόνια, είχαν και τις επιστημονικές αποδείξεις. Η ανάπτυξη και οι φρενήρεις ρυθμοί που υιοθέτησε χωρίς ουσιαστικούς κανόνες το κράτος, τους έκοβαν περισσότερα από 4 χρόνια από τις ζωές τους. Και αυτό δε μπορούσε να συνεχιστεί.

Το 2013 η κατάσταση είχε κατά πολύ ξεπεράσει το σημείο ‘’Έχουμε ξεφύγει εντελώς’’. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει καθιερώσει το PM 2.5 σα μονάδα μέτρησης των ρύπων. Οι μετρήσεις των μικρο-σωματιδίων έδειχνε τις Κινεζικές πόλεις μακράν μπροστά στην κούρσα της ρύπανσης. 85 μικρογραμμάρια σε κάθε κυβικό μέτρο αέρα ήταν 17 φορές πάνω από το όριο που ο ΠΟΥ είχε θέσει ως επικίνδυνο. Αν τώρα μιλήσουμε για τις μετρήσεις των Αμερικανών, ο οργανισμός πολιτικής προστασίας έχει θεσπίσει έναν δείκτη τον AQI (Air Quality Index) που ξεκινάει από το 0 και τελειώνει στο 500, το οποίο είναι σημείο ανεπίτρεπτο για ζωή. Οι Κινέζοι το πήγαν σε άλλο επίπεδο φυσικά, βγήκαν έξω από τις μετρήσεις και έγραψαν ένα τεράστιο 997. Η ανακοίνωση τέτοιων αποτελεσμάτων ξεκίνησε μία κατακραυγή από τους πολίτες της χώρας που φάνηκε από την πρώτη στιγμή πως δε θα ήταν διαχειρίσιμη ακόμα και για ένα απολυταρχικό καθεστώς. Και τότε η επιχείρηση ‘’Καθαρός Ουρανός’’ ξεκίνησε.

Η κεντρική κυβέρνηση έδωσε την εντολή στους κυβερνήτες των διαφόρων περιοχών. Έπρεπε με κάθε κόστος να περιορίσουν τη μόλυνση, αλλιώς… Η ανέλιξη στην κυβερνητική κλίμακα συνδέθηκε όχι μόνο με τα αποτελέσματα στην οικονομική διαχείριση και ανάπτυξη, αλλά και με τα αποτελέσματά τους στη μάχη κατά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Και για να μην υπάρχει περίπτωση να μαγειρεύονται αποτελέσματα από κανέναν κυβερνήτη, δημιούργησαν μια ειδική επιτροπή υπεύθυνη για τις μετρήσεις που έδινε άμεσα τα αποτελέσματα στο υπουργείο περιβάλλοντος και την ίδια στιγμή τα ανακοίνωνε, όπως και οι Αμερικανοί.

Το ‘’θαύμα’’ γίνεται πιο εύκολο όταν επιβάλεις πράγματα και δεν περιμένεις τη συνεργασία. Με το φόβο των επιπτώσεων στην καριέρα τους, οι κυβερνήτες απαγόρευσαν τη χρήση άνθρακα για παραγωγή ενέργειας σε τεράστιες βιομηχανίες, περιόρισαν την παραγωγή ποσοτήτων πέρα των παραγγελιών, έκαναν υποχρεωτικό τον δακτύλιο και έκαναν υποχρεωτική τη χρήση ηλεκτρισμού ή φυσικού αερίου για τη θέρμανση.

Πολλές φορές, τις περισσότερες μάλλον, όλα αυτά έγιναν χωρίς κάποιο σχέδιο και χωρίς κάποιο διάστημα προετοιμασίας. Σπίτια και σχολεία και χώροι εργασίας έμειναν χωρίς θέρμανση, πολλές φορές θέτοντας σε κίνδυνο ακόμα και τη ζωή όσων έπρεπε να υπάρξουν μέσα τους. Ο σκοπός όμως ήταν ιερός και όλοι έπρεπε να βοηθήσουν σε αυτό. Τους έλεγαν. Τα αποτελέσματα πάντως ήταν εντυπωσιακά. Από το 2013 και την ομίχλη, φτάσαμε στην εικόνα των Χειμερινών Ολυμπιακών και τον αέρα στο Πεκίνο που εντυπωσίασε τους θεατές, έτοιμους να αντιμετωπίσουν ομίχλη και βαριά μυρωδιά.

Η Κίνα έχει καταφέρει να μειώσει τα νούμερα στον πίνακα του ΠΟΥ κατά 55%, υψηλότερα ακόμα από τα ανώτερα που έχει θεσπίσει ο οργανισμός. Την ίδια στιγμή, οι άλλοι ‘’μεγάλοι’’ παίκτες στη μόλυνση της γειτονιάς, Ινδία, Πακιστάν και Μπαγκλαντές αντί να συμμορφώνονται με τις συμβουλές της επιστημονικής κοινότητας, έχουν φτάσει να ξεπερνάν τα νούμερα της Κίνας του 2013 και κάθε χρόνο να τα πηγαίνουν ακόμα πιο ψηλά. Εκεί θα είναι οι επόμενοι πρωταθλητές του ΄΄βρώμικου’’ αέρα.