09 Απριλίου 2019

H «απάτη» των Social Media

Πως έχουμε καταντήσει να ζούμε χωρίς να ζούμε και να νομίζουμε ότι είμαστε κάποιοι άλλοι.
Πως έχουμε καταντήσει να ζούμε χωρίς να ζούμε και να νομίζουμε ότι είμαστε κάποιοι άλλοι.

Το παρών κείμενο είναι αντιδημοφιλές. Και αφού το ξεκαθαρίσαμε αυτό ας ξεκινήσουμε με μερικά στατιστικά. Αυτή τη στιγμή οι χρήστες κινητού τηλεφώνου ξεπερνούν τα 5. 1 δισεκατομμύρια, εκ των οποίων τα 3.1 δισεκατομμύρια χρησιμοποιούν τα social media. Μιλάμε ουσιαστικά για το 42% του πλανήτη μας. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο το νούμερο αγγίζει το 55%, ενώ  στην Ελλάδα είμαι σίγουρος ότι τα ποσοστά είναι πολύ παραπάνω. Πιστεύω ότι μια βόλτα σε μια καφετέρια, ένα νυχτερινό μαγαζί ή ακόμα και ένα οικογενειακό τραπέζι θα με επιβεβαιώσει. 

Το θέμα όμως δεν είναι η στατιστική γιατί τα νούμερα ποτέ δεν λένε όλη την αλήθεια, ούτε σε τομείς που θα πίστευε κανείς ότι δεν επιδέχονται καμία αμφισβήτηση. Το θέμα, ή καλύτερα το πρόβλημα, είναι η ψευδαίσθηση των social media, το πώς έχουν «παραμυθιάσει» εκατομμύρια ανθρώπους να πιστεύουν ότι είναι κάτι το οποίο σε καμία περίπτωση δεν είναι. Τους έχουν «παραμυθιάσει» μερικώς γιατί σε μεγάλο ποσοστό ακόμα και οι ίδιοι ξέρουν κατά βάθος τι πραγματικά συμβαίνει αλλά επιλέγουν να ζήσουν τον ιντερνετικό «μύθο» τους.

Με την εξάπλωση των social media αρχικά ήρθε το cat fishing. Για όσους δεν ξέρουν τι είναι, επιγραμματικά να πούμε ότι είναι το να φτιάχνεις ένα ψεύτικο προφίλ στα social media για να παρασύρεις κάποιον σε «σχέση» χωρίς όμως να του έχεις παρουσιάσει τον αληθινό σου εαυτό αλλά μια βερσιόν του ποιος ή ποια θα ήθελες να είσαι. Ψεύτικες φωτογραφίες, μαϊμού ιστορίες ζωής, φανταστικά επαγγέλματα και πάει λέγοντας. Μοναχικοί άνθρωποι που βρίσκουν προφανώς διέξοδο κοροϊδεύοντας άλλους μοναχικούς ή αδύναμους ανθρώπους και που στο τέλος καταλήγουν πληγωμένοι.

Υπάρχουν όμως και κάποιοι άλλοι που είναι μάλλον σε χειρότεροι μοίρα, που στην ουσία έχουν παραμυθιάσει τους εαυτούς τους και νομίζουν ότι η ζωή τους είναι αυτό που ζουν μέσα από το instagram και το facebook.  Ζουν με την ψευδαίσθηση ότι έχουν εκατοντάδες φίλους ενώ στην πραγματικότητα δεν έχουν με ποιον να πάνε σινεμά ή για καφέ, πόσο μάλλον να μοιραστούν σημαντικές στιγμές. Τύποι ή τύπισσες που ασχολούνται νυχθημερόν με την «γκόμενα» ή τον «γκόμενο» που τους έκανε like αλλά στην πραγματικότητα έχουν να φλερτάρουν μήνες ή χρόνια. Που φωτογραφίζονται πάντα από συγκεκριμένη γωνία για να φανούν πιο όμορφοι στα social media όπου νιώθουν ασφαλείς. Που παριστάνουν τους μοδάτους, τους «γλεντζέδες», τους έξυπνους, τους προχωρημένους και δε ξέρω τι άλλο, σε μια κούφια προσπάθεια να πείσουν τους εαυτούς τους ότι είναι κάτι…άλλο. 

Εκεί όμως είναι που χάνεται και η μπάλα καθώς αντί να ζουν πραγματικά, έστω κάτι υποδεέστερο κατά την διαστρεβλωμένη λογική τους, ζουν εικονικά, μέχρι που μια μέρα συνειδητοποιούν ότι έχουν χωθεί τόσο βαθιά  που δεν μπορούν να επιστρέψουν στην αληθινή ζωή. Ανθρώπους που βολεύονται τόσο με την εικονική πραγματικότητα τους ώστε δεν κάνουν καμία προσπάθεια να επιστρέψουν στην αληθινή ζωή. Και κάποιοι από αυτούς θα αναφωνήσουν διαβάζοντας το κείμενο αυτό «μα η ζωή μου είναι μια χαρά αληθινή». Μιλώντας όμως για αληθινή ζωή, αυτή δεν είναι να πηγαίνεις σε συναυλία και αντί να ακούς την μουσική να ανεβάζεις stories και στο τέλος να μην θυμάσαι ούτε ένα τραγούδι. Ούτε να πηγαίνεις για φαγητό με φίλους ή την οικογένεια σου και να ασχολούνται όλοι με τα κινητά τους. Ούτε να είναι δύο άνθρωποι στον ίδιο χώρο και να μιλάνε με messenger.  Ούτε να πηγαίνεις κάπου, από μια εκδρομή μέχρι μια βόλτα, έχοντας πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού σου να το «μοιραστείς» και να το κάνεις story για να εντυπωσιάσεις τους δήθεν «φίλους» σου. Ούτε να νομίζεις ότι είσαι φίλος με τον τάδε ψευτόσελέμπριτι επειδή σου έκανε like στο instagram αφού πρώτα τον «τάγκαρες». Ούτε να πηγαίνεις στο πάρκο το παιδί σου και αντί να παίζεις μαζί του να «κατασκοπεύεις» τις ζωές των άλλων στο fcebook. Και όλα αυτά δίχως δόση υπερβολής αφού είναι πλέον ο κανόνας αυτού που ζούμε. 

Και όχι, δεν είμαι πολέμιος των social media γιατί είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο και σε μεγάλο βαθμό «ζω» επαγγελματικά από αυτό. Με τη σωστή χρήση μπορεί να κάνει θαύματα. Πολέμιος της θολούρας που βλέπω γύρω μου θέλω  να είμαι. Αν μάλιστα είστε ψυχίατρος ή ψυχολόγος, προτείνω να επενδύσετε στην κατηγορία αυτών των ανθρώπων γιατί η ιστορία έχει πολύ «ψωμί»…