10 Ιουνίου 2022

Μαρία Ψωμά | Η διατροφή σου, το φάρμακό σου

Μαρία Ψωμά | Διατροφή και Εγκυμοσύνη
Συνέντευξη με την ιατρό-βιοπαθολόγο Μαρία Ψωμά με αφορμή την κυκλοφορία του νέου της βιβλίου  `Διατροφή και Εγκυμοσύνη` που έχει συγγράψει με τον Δρ. Στέφανο Χανδακά.
Συνέντευξη με την ιατρό-βιοπαθολόγο Μαρία Ψωμά με αφορμή την κυκλοφορία του νέου της βιβλίου `Διατροφή και Εγκυμοσύνη` που έχει συγγράψει με τον Δρ. Στέφανο Χανδακά.

"Η τροφή σου να είναι το φάρμακό σου και το φάρμακό σου να είναι η τροφή σου” έλεγε ο Ιπποκράτης. 

Αν και η παραπάνω φράση ειπώθηκε αιώνες πριν νομίζω ότι είναι διαχρονική και φυσικά πέρα για πέρα αληθινή. Αρκεί  κανείς να σκεφτεί πόσο σημαντικό ρόλο παίζει η σωστή διατροφή στη ζωή μας σε όλους τους τομείς. Συχνά ο κόσμος συγχέει τα κιλά με το αισθητικό αποτέλεσμα. Και όμως αυτό που θα έπρεπε όλοι να έχουμε στο μυαλό μας είναι το αντίκτυπο που έχουν στην υγεία μας  αυτά που επιλέγουμε να φάμε.

Με την εξαίρετη ιατρό - βιοπαθολόγο Δρ Μαρία Ψωμά, είχαμε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση όπου απαντά σε καίρια ερωτήματα που αφορούν τις γυναίκες που διανύουν την πιο γλυκιά αλλά και ίσως πιο απαιτητική περίοδο της ζωής τους, την εγκυμοσύνη.

Η παχυσαρκία αποτελεί από μόνη της μία χρόνια φλεγμονώδη κατάσταση η οποία επιβαρύνει κι επιβραδύνει το σύστημα ανοσολογικής απόκρισης του οργανισμού. Για χιλιάδες χρόνια η παχυσαρκία θεωρούνταν σπάνιο φαινόμενο. Ωστόσο, δεν είναι τυχαίο ότι ο 1997,  ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) χαρακτήρισε την παχυσαρκία παγκόσμια επιδημία.

Πριν κάποια χρόνια, μελέτησα το εξαιρετικό βιβλίο της, "Αδύνατη για πάντα". Ανέκαθεν είχα σωστό βάρος - χωρίς σκαμπανεβάσματα- κι ακολουθούσα ισορροπημένη διατροφή, χωρίς να κάνω ούτε μία μέρα στη ζωή μου δίαιτα. Ακόμα και στις δύο εγκυμοσύνες μου το βάρος μου είχε αυξηθεί ελάχιστα, έτσι ώστε όταν γέννησα και βγήκα από το μαιευτήριο ήμουν στα ίδια κιλά που είχα πριν μείνω έγκυος. Ωστόσο, τέσσερα πράγματα με παρακίνησαν για να διαβάσω τις συμβουλές της. Το πρώτο είναι ότι πρόκειται για γιατρό και όχι για έναν άνθρωπο που εμπειρικά συμβουλεύει. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό, ειδικά σε μια εποχή που βομβαρδιζόμαστε από δίαιτες express που δημιουργούνται συχνά από ακατάλληλους ανθρώπους. Ο δεύτερος λόγος που με ιντρίγκαρε να δω τι έγραφε είναι ότι επισήμανε πως δεν πρόκειται για "δίαιτα". Ο τρίτος λόγος είναι ότι ακόμα αρμονικό σώμα να έχουμε και σωστό βάρος, πάντα υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στη διατροφή μας. Ακόμα και να μην υπάρχει κάποια διαφορά στην εμφάνιση, με την προσθήκη κάποιων τροφών  μπορεί να πάρουμε περισσότερη ενέργεια, να αισθανθούμε καλύτερα. Ο τέταρτος λόγος είναι ότι μου έκανε εντύπωση πως κάποτε ήταν η ίδια υπέρβαρη εξαιτίας συναισθηματικής υπερφαγίας. Βλέποντας το λεπτεπίλεπτο σώμα της νομίζω ότι κανείς δεν θα υποψιαζόταν κάτι τέτοιο. Όπως εξηγεί, το πέρασμα των χρόνων έχοντας αποκτήσει ουσιαστικές γνώσεις για τη φυσιολογία του οργανισμού και για το πόσο φθείρονται όλα τα συστήματα από τα σκαμπανεβάσματα βάρους -το λεγόμενο "γιο-γιο"- έμαθε να ισορροπεί βάζοντας 4-5 γεύματα στη διατροφή της σταματώντας τις ακραίες συμπεριφορές.  Είδε έτσι λοιπόν, το αποτέλεσμα στον οργανισμό της. "Τα μαλλιά και τα νύχια μου έγιναν δυνατά, σταμάτησα να έχω αναιμία, το δέρμα μου έλαμψε. Το αποτέλεσμα σταθεροποιήθηκε κατά τη διάρκεια της ειδικότητάς μου στο νοσοκομείο. Έκανα την ειδικότητά μου στη Μικροβιολογία και ταυτόχρονα τα δύο τελευταία χρόνια από τα πέντε έκανα και το διδακτορικό μου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είχα άγχος με τις πολλές υποχρεώσεις, αλλά το ρύθμιζα. Η διατροφή για μένα πια ήταν το φάρμακό μου."


 

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα πνευματικά δικαιώματα των συγγραφέων του βιβλίου “Διατροφή και Εγκυμοσύνη” θα διατεθούν για να υποστηρίξουν έρευνα που αφορά στη γονιμότητα και υπογονιμότητα από την Ερευνητική ομάδα "Φυσιολογίας Αναπαραγωγής και Κλινικής Εμβρυολογίας" του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρία HOPEgenesis, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής πρόνοιας, με αποστολή την καταπολέμηση της υπογεννητικότητας και τη στήριξη της οικογένειας στην Ελλάδα.

Αξίζει να διαβάσετε τη συνέντευξη που ακολουθεί...

      Η εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος κατά την οποία η διατροφή της μητέρας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την υγεία τόσο της ίδιας όσο και του παιδιού που κυοφορεί. Δεδομένου ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, οπότε και κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, τι θα συμβουλεύατε σε γενικές γραμμές μια γυναίκα που βρίσκεται στην αρχή της εγκυμοσύνης της, ως προς τις διατροφικές της επιλογές.

Θα συμβούλευα να κάνει μια “ καθαρή ” διατροφή ισορροπημένη , με ανεπεξέργαστα προϊόντα , πολλά φρούτα και λαχανικά. 

Είναι σημαντικό στο πρώτο τρίμηνο να είναι επαρκής η κατανάλωση της πρωτεΐνης . Αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο για την ανάπτυξη του εμβρύου , του πλακούντα , της μήτρας και για την αύξηση του όγκου του αίματος και του αμνιακού υγρού. 
 

Κάποτε έλεγαν ότι η εγκυμονούσα “τρώει για δύο”. Σήμερα λέμε “τρώει για δύο όχι σε ποσότητα αλλά σε ποιότητα”. Πόσο βάρος είναι επιτρεπτό να πάρει μια εγκυμονούσα μέχρι να γεννήσει;

Η ρήση ότι “ η έγκυος πρέπει να τρώει για δύο ” είναι απόλυτα λανθασμένη . 

Το πόσο βάρος πρέπει να πάρει μια εγκυμονούσα εξαρτάται από το βάρος που ξεκινάει η εγκυμοσύνη  και της το υποδεικνύει ο γυναικολόγος της . 10-14 kg  είναι ένα μέσο εύρος . 

Πόσες θερμίδες πρέπει να προσλαμβάνει ημερησίως μια γυναίκα με φυσιολογικό βάρος; 

 Η πρόσληψη θερμίδων πρέπει να μείνει αμετάβλητη στο πρώτο τρίμηνο , αυξάνεται κατά 340 kcal  την ημέρα το 2 τρίμηνο και κατά 350-450 kcal  ανά ημέρα για το τρίτο τρίμηνο . 

Yπάρχουν απαγορευτικές τροφές στην εγκυμοσύνη ή τροφές προς αποφυγή;

Θα πρέπει να αποφεύγουν μαλακά τυριά , όπως το ροκφόρ, gorgonzola, τα οποία λόγω του μεγάλου ποσοστού υγρασίας , αποτελούν ιδανικό περιβάλλον για βακτήρια όπως η listeria . 

Επίσης ωμά και μισοψημένα κρέατα , μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά , ωμά μη καλομαγειρεμένα αυγά .

Ποια είναι τα ασφαλή ψάρια για αυτήν την περίοδο;

Οι εγκυμονούσες θα πρέπει να είναι προσεκτικές με την κατανάλωση λιπαρών ψαριών όπως ξιφία,σκουμπρί , σολωμό λόγω των υψηλών ποσοστών υδράργυρου , ο οποίος μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του νευρικού συστήματος του εμβρύου.

Επίσης πρέπει να αποφεύγουν τα οστρακοειδή εκτός αν είναι πολύ καλά μαγειρεμένα  και ξέρουν τον τόπο προέλευσης τους . 

Ιδανικά να προτιμούν τα μικρά ψάρια , όπως είναι οι σαρδέλες. 

Ποιες είναι οι απαραίτητες βιταμίνες που πρέπει να προσλαμβάνει μια γυναίκα στην εγκυμοσύνη; Ποιες μέσω συμπληρωμάτων διατροφής;

Οι βιταμίνες που πρέπει να προσλαμβάνει κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι το φυλλικό οξύ , το ασβέστιο και ο σίδηρος. Περαιτέρω ελλείψεις ανιχνεύονται με αιματολογικές εξετάσεις και η χορήγηση συμπληρωμάτων  αποφασίζεται μόνο από τον γυναικολόγο . 
 

Δεν είναι λίγες οι γυναίκες που έχουν αυξημένη όρεξη την περίοδο της εγκυμοσύνης. Τι θα τις συμβουλεύατε να τρώνε σαν σνακ ώστε να “ξεγελάσουν την πείνα τους”, να μην πάρουν επιπλέον βάρος αλλά ωφέλιμες θερμίδες;

Μια εγκυμονούσα με διαβήτη κύησης ή οριακό σάκχαρο , θα πρέπει να ελαχιστοποιήσει την κατανάλωση ζάχαρης και άλλων υδατανθράκων . Ιδανικά πρέπει να καταναλώνει μόνο ψωμί και ζυμαρικά ολικής αλέσεως, ρύζι καστανό ή basmati ,  γλυκοπατάτα . Είναι οι καλοί υδατάνθρακες οι οποίοι δεν ανεβάζουν απότομα το σάκχαρο του αίματος . 

Για  τις εγκυμονούσες που έχουν λιγούρες ιδανικά σνακ είναι τα φρούτα , οι ωμοί ξηροί καρποί , κριτσίνια πολύσπορου με γραβιέρα , μπάρες δημητριακών , στικς λαχανικών με χούμους.

Λέγεται ότι υψηλά επίπεδα καφεΐνης στη διατροφή της εγκύου μπορεί και να γίνουν αιτία επιπλοκών. Αληθεύει αυτό;

Μεγάλη κατανάλωση καφεΐνης συνδέεται με αποβολή και μειωμένο βάρος του νεογέννητου. Θα πρέπει να υπάρχει ένα μέτρο . Καφεΐνη μπορεί να βρεθεί στον καφέ, στο τσάι και στα αναψυκτικά . 

Θα ήθελα να μας αναφέρετε πιθανά “λάθη” που συναντάτε σε ασθενείς σας σε διατροφικές τους συνήθειες στην περίοδο της εγκυμοσύνης.

Είναι εντυπωσιακό , ότι οι περισσότερες νέες γυναίκες που έρχονται στο ιατρείο είναι αρκετά πληροφορήμένες στο θέμα της διατροφής . Το μόνο που θα μπορούσα να αναφέρω είναι το ότι βιάζονται να χάσουν βάρος και κάποιες φορές συμβουλευονται δίαιτες του Ίντερνετ, με αποτέλεσμα να θέτουν σε κίνδυνο την υγεία τους. 

Με αφορμή το νέο σας βιβλίο “Διατροφή και Εγκυμοσύνη” που συγγράψατε με τον Δρ. Στέφανο Χανδακά, θα θέλατε να προσθέσετε κάτι άλλο για αυτήν την ιδιαίτερη περίοδο της ζωής της γυναίκας, την εγκυμοσύνη;

 Θα ήθελα απλά να αναφέρω ότι το βιβλίο μας είναι ένας πλήρης οδηγός για την εγκυμοσύνη . 


Δρ Στέφανος Χανδακάς, Δρ Μαρία Ψωμά, Χρήστος Ζαμπούνης (από την παρουσίαση του νέου βιβλίου)