22 Ιουλίου 2019

Μαριλή Ασκοξυλάκη | Το να προλάβουμε τον καρκίνο του μαστού είναι πολύ πιο ανώδυνο, από το να τον αντιμετωπίσουμε

Μαριλή Ασκοξυλάκη | μαιευτήρας-γυναικολόγος | μαστός | καρκίνος μαστού | μαστογραφία | συνέντευξη | klik | Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση με τη μαιευτήρα - γυναικολόγο, Μαριλή Ασκοξυλάκη, για την αυτοεξέταση μαστού, τους λόγους τακτικούς ελέγχου, την ηλικία που μπορεί να εμφανιστεί ο καρκίνος και αν είναι ιάσιμος, πότε πρέπει να γίνεται υπερηχογράφημα μαστού και πότε μαγνητική μαστογραφία, για το αν είναι επιβλαβή τα πλαστικά επιθέματα στο στήθος, για την ακτινοβολία, την κληρονομικότητα, την εξωσωματική και το θηλασμό και πολλά ακόμα.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση με τη μαιευτήρα - γυναικολόγο, Μαριλή Ασκοξυλάκη, για την αυτοεξέταση μαστού, τους λόγους τακτικούς ελέγχου, την ηλικία που μπορεί να εμφανιστεί ο καρκίνος και αν είναι ιάσιμος, πότε πρέπει να γίνεται υπερηχογράφημα μαστού και πότε μαγνητική μαστογραφία, για το αν είναι επιβλαβή τα πλαστικά επιθέματα στο στήθος, για την ακτινοβολία, την κληρονομικότητα, την εξωσωματική και το θηλασμό και πολλά ακόμα.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

"Γεια σου αγαπητή μου. Μπορείς να βάλεις μια ♥️ στον τοίχο στο προφίλ σου, μόνο μια καρδιά χωρίς σχόλια και έπειτα να το στείλεις  σε όλες τις  γυναίκες από τις επαφές σου? Αυτό αφορά όλες τις γυναίκες καθώς ξεκινάει αύριο η εβδομάδα πρόληψης για τον καρκίνο του στήθους!..."

Μήπως σας θυμίζει κάτι το παραπάνω μήνυμα; Δεν είναι λίγες οι φορές που το έχω λάβει. Μια ακόμα τάση στο facebook. Όπως κι εκείνη με την ασπρόμαυρη φωτογραφία που ανέβαζε στο προφίλ της κάθε "ευαισθητοποιημένη" γυναίκα για κάτι σαν "συμπαράσταση" στις γυναίκες που είναι "χτυπημένες" από τον καρκίνο του στήθους.  Νοερή φυσικά, γιατί πρακτικά είτε ανεβάσεις μια τέτοια φωτογραφία είτε όχι, δεν κάνει διαφορά στις γυναίκες που χτυπήθηκαν από καρκίνο. Ούτε βοηθά στην πρόληψη. Αυτό που θα βοηθούσε είναι ένα κείμενο με οδηγίες- συμβουλές καταρτισμένων γυναικολόγων.

Σκέφτηκα, λοιπόν, να συζητήσω με τη μαιευτήρα -γυναικολόγο, Μαριλή Ασκοξυλάκη  για αυτό το θέμα που μας αφορά όλους. Για την αυτοεξέταση μαστού, τους λόγους τακτικούς ελέγχου, την ηλικία που μπορεί να εμφανιστεί ο καρκίνος και αν είναι ιάσιμος, πότε πρέπει να γίνεται υπερηχογράφημα μαστού και πότε μαγνητική μαστογραφία, για το αν είναι επιβλαβή τα πλαστικά επιθέματα στο στήθος, για την ακτινοβολία, την κληρονομικότητα, την εξωσωματική και το θηλασμό και πολλά ακόμα. Αξίζει να διαβάσετε τη συνέντευξη που ακολουθεί και μην ξεχνάτε ότι η πρόληψη σώζει ζωές!


 Τι είναι η αυτοεξέταση μαστού, ποιος ο σκοπός της  και κάθε πότε πρέπει να γίνεται?

Η αυτοεξέταση μαστού είναι κλινική εξέταση, που γίνεται από την ίδια τη γυναίκα στους μαστούς και τις μασχάλες της. Σκοπός είναι να εξοικειωθεί η γυναίκα με το στήθος της και τυχόν αλλαγές που θα ψηλαφήσει να την κινητοποιήσουν για να απευθυνθεί στο γιατρό της νωρίτερα.

H αυτοεξέταση καλό είναι να γίνεται μια φορά το μήνα, μεταξύ της 5ης και 10ης ημέρας του κύκλου, όπου οι μαστοί δεν είναι ευαίσθητοι ή πρησμένοι. Μετά την εμμηνόπαυση πρέπει να γίνεται μία συγκεκριμένη μέρα του μήνα, κάθε φορά την ίδια.

Η αυτοεξέταση πρέπει να ξεκινά με τη συμπλήρωση του 20ου έτους της ηλικίας και να μην διακόπτεται ποτέ, ούτε κατά την εγκυμοσύνη ή την εμμηνόπαυση.

 Πώς γίνεται η αυτοεξέταση?

Οι γυναίκες θα πρέπει να κάνουν αρχικά οπτική εξέταση μπροστά σε έναν καθρέφτη και εν συνεχεία εξέταση δια της αφής τόσο σε όρθια θέση (κατά προτίμη την ώρα του μπάνιου) όσο και σε οριζόντια θέση (ξαπλωμένη).

Μπροστά στον καθρέφτη θα πρέπει να παρατηρήσουν  εάν υπάρχει οποιαδήποτε αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα των μαστών, στη  θηλή καθώς και αλλοιώσεις του δέρματος όπως ερυθρότητα, πρήξιμο ή εξάνθημα. Η επισκόπηση γίνεται με τα χέρια παράλληλα με το σώμα, με τα χέρια σηκωμένα πίσω από το κεφάλι και τέλος με τα χέρια τοποθετημένα στη μέση. Επίσης θα πρέπει να ελέξουν τις θηλές για τυχόν εκκρίσεις πιέζοντας τις.

Την ώρα του μπάνιου θα πρέπει να ψηλαφήσουν κάθε ένα μαστό χρησιμοποιώντας τα ακροδάχτυλα του αντίθετου χεριού ξεκινώντας από τη μασχάλη προς τη θηλή. Η εξέταση γίνεται με κυκλικές κινήσεις από έξω προς τα μέσα. Τέλος ενώ η γυναίκα είναι ξαπλωμένη, τοποθετεί το δεξί χέρι πίσω από το κεφάλι της και χρησιμοποιώντας τα τρία μεσαία δάχτυλα του αριστερού χεριού ψηλαφά το δεξιό μαστό, επαναλαμβάνοντας τις παραπάνω κινήσεις. Η ίδια διαδικασία γίνεται και στον άλλο μαστό.Δεν θα πρέπει να ξεχνάται φυσικά και η ψηλάφηση της μασχάλης. 


Σε ποιά περίπτωση πρέπει να απευθυνθούμε σε ιατρό μετά την αυτοεξέταση?

Σε περίπτωση που η γυναίκα ψηλαφήσει μια μάζα στο μαστό ή τη μασχάλη θα πρέπει να απευθυνθεί στον ιατρό της.  Επίσης  εάν παρατηρήσει αλλοιώσεις  στο δέρμα του μαστού όπως ερυθρότητα, ερεθισμό, εξάνθημα ή πρήξιμο. Τέλος εάν δει έκκριση από τη θηλή (υδαρές, γαλακτώδες ή κιτρινωπό υγρό ή αίμα) ή αλλοιώσεις όπως πόνο, εισολκή και κνησμό θα πρέπει να ενημερώσει τον ιατρό.

Αν αυτοεξεταζόμαστε τακτικά, μπορούμε να αποφύγουμε την κλινική εξέταση ή τη μαστογραφία?

Η αυτοεξέταση από μόνη της δεν μπορεί να διαγνώσει τον καρκίνο και γι’ αυτό δεν εφαρμόζεται ως αντικατάσταση, αλλά συμπληρωματικά στην κλινική εξέταση από τον ειδικό ιατρό και τη μαστογραφία.

Τι είναι η μαστογραφία;

Η μαστογραφία είναι ακτινολογική μέθοδος η οποία επιτρέπει την απεικόνιση της μορφολογίας και της δομής των ανατομικών στοιχείων του μαστού και των παθολογικών αλλοιώσεων αυτού. Σήμερα, η μαστογραφία παραμένει η καταλληλότερη εξέταση για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου μαστού.


Για ποιούς λόγους ο τακτικός έλεγχος με μαστογραφία είναι τόσο σημαντικός?

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου σε γυναίκες ηλικίας 40-55 ετών στις αναπτυγμένες χώρες. Στη χώρα μας υπολογίζεται ότι εμφανίζονται περισσότερες από 5.000 νέες περιπτώσεις κάθε χρόνο. Το σημαντικότερο για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού είναι η πρόληψη, η οποία επιτυγχάνεται κυρίως με τη μαστογραφία. Όσο λοιπόν νωρίτερα διαγνωστεί ένας καρκίνος του μαστού, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα για επιτυχημένη θεραπεία.

Από ποιά ηλικία πρέπει οι γυναίκες να ξεκινούν να κάνουν μαστογραφία και κάθε πότε?

Η πρώτη μαστογραφία πρέπει να γίνεται ανάμεσα στην ηλικία των 35-40 ετών, η οποία χρησιμοποιείται ως εξέταση αναφοράς. Από την ηλικία των 40 ετών και άνω συνιστάται ετήσιος έλεγχος. Η ηλικία διακοπής του προληπτικού ελέγχου δεν έχει καθοριστεί με ακρίβεια. Λόγω της αυξημένης συχνότητας του καρκίνου σε προχωρημένη ηλικία προτείνεται εφόσον η γενική κατάσταση της γυναίκας είναι καλή να συνεχίζεται η μαστογραφία ανά διετία σε γυναίκες μετά το 72ο έτος της ηλικίας. Οι γυναίκες με κληρονομική προδιάθεση ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου και εντάσσονται σε προγράμματα εντατικού προληπτικού ελέγχου. 

 Η ψηφιακή  μαστογραφία είναι καλύτερη της κλασικής (ή συμβατικής)?

Η ψηφιακή μαστογραφία υπερτερεί της κλασικής αφενός λόγω της μειωμένης ακτινοβολίας που δέχεται η ασθενής και αφετέρου λόγω της αυξημένης ευκρίνειας και δυνατότητας επεξεργασίας της εικόνας σε δεύτερο χρόνο. Η βασική διαφορά της κλασικής ή αναλογικής μαστογραφίας με την ψηφιακή μαστογραφία είναι ότι στην αναλογική χρησιμοποιείται το φιλμ ως μέσο καταγραφής διαγνωστικών εικόνων, ενώ στην ψηφιακή χρησιμοποιείται ψηφιακός ανιχνευτής και ηλεκτρονικός υπολογιστής. 

Το υπερηχογράφημα μαστών πλεονεκτεί της μαστογραφίας?

Το υπερηχογράφημα αποτελεί την κύρια εξέταση σε γυναίκες κάτω των 35 ετών. Σε γυναίκες άνω των 35 ετών το υπερηχογράφημα έχει συμπληρωματικό ρόλο και ακολουθεί τη μαστογραφία για την πληρέστερη εκτίμηση ενός κλινικού ευρήματος και για τον έλεγχο γυναικών που έχουν πυκνούς μαστούς. Ωστόσο, το υπερηχογράφημα σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αντικαθιστά τη μαστογραφία σε γυναίκες άνω των 40 ετών, παρά μόνο να χρησιμοποιείται ως συμπληρωματική εξέταση.


  Τι είναι η μαγνητικη τομογραφία μαστού και πότε την επιλέγει ο ιατρός για την ασθενή του?

Πρόκειται για μία εξέταση με υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα στη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Χρησιμοποιείται κυρίως συμπληρωματικά για την περαιτέρω διερεύνηση ευρημάτων στην ψηφιακή μαστογραφία και το υπερηχογράφημα μαστών, σε γυναίκες υψηλού ρίσκου, καθώς και προεγχειρητικά κατά την αρχική σταδιοποίηση επιβεβαιωμένου καρκίνου του μαστού. 

Πως αντιμετωπίζεται ο καρκίνος του μαστού;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται πάντα από την έκταση του καρκίνου, εάν βρίσκεται σε αρχικό ή πιο προχωρημένο στάδιο. Περιλαμβάνει λοιπόν χειρουργική επέμβαση (ογκεκτομή ή ακόμα και μαστεκτομή), χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία και ορμονοθεραπεία. Εφ’ όσον λοιπόν η γυναίκα πάει έγκαιρα στον ιατρό, έχει την ευκαιρία να αντιμετωπισθεί με συντηρητική επέμβαση και μετεγχειρητική προληπτική ακτινοθεραπεία. Εάν ο όγκος είναι κάπως μεγαλύτερος τότε αντιμετωπίζεται με μαστεκτομή. Στις περιπτώσεις της μαστεκτομής υπάρχει σήμερα η δυνατότητα της αποκατάστασης του μαστού στη συνέχεια, με πλαστική επέμβαση. Σε περίπτωση που είναι διηθημένοι και οι λεμφαδένες τότε η γυναίκα θα κάνει συμπληρωματικά και χημειοθεραπεία.


Πως επηρεάζει η κληρονομικότητα σε αυτήν την ασθένεια και ποιά μέτρα παίρνουμε σε περίπτωση που υπάρχει στο οικογενειακό ιστορικό?

Ένα ποσοστό των καρκίνων οφείλεται κυρίως σε κληρονομικούς παράγοντες ενώ ένα άλλο σε τυχαίους παράγοντες που δεν γνωρίζουμε. Ο καρκίνος του μαστού και των ωοθηκών είναι το είδος των καρκίνων όπου εμφανίζουν και ποσοστό κληρονομικότητας. 

Όταν σε μία γυναίκα υπάρχει πρώτου βαθμού συγγενής (μητέρα, αδελφή, κόρη) που εμφάνισε καρκίνο του μαστού σε ηλικία μικρότερη των 50 ετών ο κίνδυνος για εμφάνιση της νόσου γίνεται διπλάσιος ή και ακόμη μεγαλύτερος. Όσο νεότερη είναι η ηλικία του συγγενούς που εμφάνισε καρκίνο του μαστού τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος σε αυτή τη γυναίκα να νοσήσει και μάλιστα σε νεαρή ηλικία. 

Στις  υγιείς γυναίκες που φέρουν μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1, BRCA2, συστήνεται παρακολούθηση των μαστών από νεαρή ηλικία. Από την άλλη μια γυναίκα που έχει διαγνωστεί με καρκίνο μαστού και φέρει μία μετάλλαξη σε κάποιο από τα παραπάνω γονίδια είναι πιθανό να της προταθεί από το χειρουργό της να κάνει αμφοτερόπλευρη μαστεκτομή ώστε να εκμηδενίσει σχεδόν την πιθανότητα εμφάνισης του καρκίνου και στο άλλο στήθος. Επίσης μπορεί να της προταθεί και η ωοθηκεκτομή μετά την ηλικία των 40-50 χρόνων. 

Από ποιά ηλικία μπορεί να εμφανίσει μια γυναίκα καρκίνο του μαστού?

Ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του μαστού αυξάνεται με την ηλικία. Οι περισσότερες περιπτώσεις παρουσιάζονται μετά από την ηλικία των 50 ετών, ενώ είναι σπάνιος σε γυναίκες ηλικίας κάτω των 35 ετών (5% των περιπτώσεων), με εξαίρεση τις γυναίκες που έχουν κληρονομική προδιάθεση.Οι γυναίκες με συγγενείς 1ου βαθμού (μητέρα, αδελφή, κόρη) που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο μαστού, εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου. Όσες περισσότερες είναι οι συγγενείς που έχουν νοσήσει, (είτε από την πλευρά του πατέρα, είτε από της μητέρας) με τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου και μάλιστα σε νεαρή ηλικία (ένδειξη ότι πρόκειται για κληρονομούμενη μορφή της νόσου), τόσο περισσότερο αυξάνονται οι πιθανότητες ανάπτυξής της. 


Τα πλαστικά επιθέματα στήθους, είναι επικίνδυνα σήμερα ή ήταν παλαιότερα?

Από αρκετές μελέτες που διεξάγονται εδώ και αρκετά χρόνια στο θέμα αυτό έχουν προκύψει καθησυχαστικά αποτελέσματα, επιβεβαιώνοντας ότι οι γυναίκες στις οποίες είχε τοποθετηθεί πρόθεση στήθους δεν παρουσίαζαν επιπλέον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Τα υλικά λοιπόν που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή των προσθετικών εμφυτευμάτων δεν φαίνεται να ευθύνονται για την ανάπτυξη καρκίνου στο μαστό.

Η μαστογραφια ειναι επικίνδυνη όσον αφορά την ακτινοβολία?

Παρ` όλο που η μαστογραφία γίνεται με ακτίνες, δεν είναι επικίνδυνη εξέταση αφού οι σημερινοί μαστογράφοι είναι χαμηλής δόσης και εκπέμπουν πολύ μικρή δόση ακτινοβολίας, η οποία δεν υποβάλλει σε κίνδυνο την υγεία της εξεταζόμενης. Το ποσό της ακτινοβολίας που δέχεται ο μαστός είναι εξαιρετικά χαμηλό και δεν έχει φανεί συσχέτιση μεταξύ ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και μαστογραφίας. Εξάλλου, ο κίνδυνος από την εμφάνιση καρκίνου του μαστού είναι πολύ μεγαλύτερος σε σύγκριση με την ποσότητα της ακτινοβολίας που λαμβάνει η γυναίκα όταν υποβάλλεται σε μαστογραφία.

Οι εξωσωματικές, ο θηλασμός, τι ρόλο παίζουν στην υγεία του στήθους?

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι τα φάρμακα που χορηγούνται για τη διέγερση των ωοθηκών είναι ασφαλή και δεν υπάρχει πιθανή σχέση τους τόσο με τον καρκίνο του μαστού όσο και με των ωοθηκών. Αυτό που σίγουρα χρειάζεται είναι ο προληπτικός έλεγχος όλων των γυναικών που πρόκειται να υποβληθούν σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

`Οσον αφορά το θηλασμό,οι έρευνες έχουν δείξει ότι οι μητέρες που θηλάζουν μειώνουν τον κίνδυνο να νοσήσουν από καρκίνο του μαστού. Οι γυναίκες που δεν τεκνοποιούν, δεν θηλάζουν και αυτές που γεννούν το πρώτο παιδί μετά την ηλικία των 30 ετών εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν από καρκίνο του μαστού.. 

 Δεν είναι λίγες οι γυναίκες που δεν τις απασχολεί καθόλου το θέμα προληπτικού ελέγχου του στήθους τους. Ποιά συμβουλή έχεις να τους δώσεις?

«Κάλλιον του θεραπεύειν το προλαµβάνειν», υποστήριζε ο Ιπποκράτης, αναδεικνύοντας τη σημασία της πρόληψης για την υγεία, αλλά και τη μακροζωία. Η υγεία είναι το πολυτιμότερο αγαθό, η μόνη απάντηση στον καρκίνο του μαστού είναι η πρόληψη, καθώς είναι γνωστό πως ο καρκίνος στα πρώτα στάδια του είναι θεραπεύσιμος. Το σημαντικότερο όλων, είναι να κατανοήσουμε, ότι το να προλάβουμε τον καρκίνο του μαστού είναι πολύ πιο ανώδυνο, από το να τον αντιμετωπίσουμε. Μαστογραφία λοιπόν σημαίνει πρόληψη. Σημαίνει αγάπη για τον εαυτό σου. Πρόσεξε ΕΣΥ τον εαυτό σου. Κανείς άλλος δε θα το κάνει για εσένα. 

Ο καρκίνος του στήθους είναι ιάσιμος?

Ναι εάν διαγνωστεί έγκαιρα! Πάντοτε η προληπτική ιατρική είναι προτιμότερη από τη θεραπευτική ιατρική. Επειδή ο καρκίνος εξελίσσεται σταδιακά, είναι καλύτερα να τον εντοπίσουμε σε μικρό μέγεθος. Όσο πιο μικρό είναι το μέγεθος του καρκίνου τόσο καλύτερη είναι η αντιμετώπισή του και τόσο μεγαλύτερη η επιβίωση της γυναίκας. Η θεραπεία στα προχωρημένα στάδια είναι δύσκολη και πολλές φορές αδύνατη. Γι’ αυτό χρειάζεται τακτικός έλεγχος του μαστού, για να εντοπιστεί ο καρκίνος στη γένεσή του.

Οι άνδρες προσβάλλονται από καρκίνο του μαστού;

Ναι, αν και το ποσοστό είναι πολύ μικρό σε σχέση με τις γυναίκες. Ένας άνδρας με καρκίνο του μαστού αντιστοιχεί σε κάθε 200 γυναίκες με τον ίδιο καρκίνο. Για το λόγο αυτό και οι άνδρες, αν διαπιστώσουν κάτι στο μαστό τους, πρέπει να συμβουλευθούν αμέσως το μαστολόγο.

 

 Κάθε ψηλαφητό ογκίδιο στο μαστό είναι καρκίνος;

Ασφαλώς και όχι! Ένα ψηλαφητό ογκίδιο στο μαστό μπορεί να είναι λίπωμα, κύστη ή και ινοαδένωμα. Πρόκειται για καλοήθη ογκίδια ή μάζες με υγρό (κύστεις) τα οποία έχουν διάφορα μεγέθη και δεν είναι επικίνδυνα.

 Υπάρχει καρκίνος μη ψηλαφητός;

Βέβαια. Όταν ένας καρκίνος είναι σε πολύ αρχικό στάδιο μπορεί να διαπιστωθεί μόνο με τη μαστογραφία. Για να γίνει ένα ογκίδιο ψηλαφητό, πρέπει να έχει κάποιο σχετικό μέγεθος. Από την άλλη εξαρτάται και απο τη θέση ενός ογκιδίου για να μπορέσει να ψηλαφηθεί, ένα ογκίδιο που βρίσκεται στο δέρμα ψηλαφάται πιο εύκολα από ένα ογκίδιο που βρίσκεται στο βάθος του μαστού.

Η θεραπεία ξεκινά από την πρόληψη. 


  * Η Μαριλή Ασκοξυλάκη είναι μαιευτήρας - γυναικολόγος στο ΙΑΣΩ. Κάντε klik εδώ, σε περίπτωση που επιθυμείτε να επικοινωνήσετε μαζί της.