27 Μαΐου 2019

Γιώτα Λιβάνη | Όταν ξεκινώ να γράψω ένα βιβλίο πάντα σκέφτομαι το παιδί μου. Γράφω αυτά που θα ήθελα να του αφήσω κληρονομιά.

Γιώτα Λιβάνη | Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη | συνέντευξη | klik | Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Συνέντευξη με μια χαρισματική γυναίκα που γεννήθηκε μες τα βιβλία - της εκδότριας ενός από τους κορυφαίους εκδοτικούς οίκους στην Ελλάδα.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Συνέντευξη με μια χαρισματική γυναίκα που γεννήθηκε μες τα βιβλία - της εκδότριας ενός από τους κορυφαίους εκδοτικούς οίκους στην Ελλάδα.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

“Μπήκα μέσα στο βιβλιοπωλείο και ανέπνευσα εκείνο το άρωμα χαρτιού και μαγείας που, περιέργως, κανένας ποτέ δεν σκέφτηκε να εμφιαλώσει”, έχει πει ο Ισπανός συγγραφέας Κάρλος Ρουίθ Θαφόν.  Κι όμως αυτά τα λόγια με εκφράζουν σε τέτοιο βαθμό, που νιώθω σαν να ειπώθηκαν από εμένα.

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, αναζητώ τη γνώση μέσα από τα βιβλία. Ίσως είμαι τυχερή, καθώς την εποχή που γεννήθηκα δεν κυριαρχούσε το διαδίκτυο. Θυμάμαι μετά το τέλος κάθε σχολικής χρονιάς, τη μητέρα μου να με παίρνει από το χέρι και να με οδηγεί στο μέρος που στο τότε παιδικό μυαλό μου, φάνταζε μαγικός και συνεχίζει... Εκεί όπου επιλέγαμε μαζί, δεκαπέντε με είκοσι βιβλία τα οποία θα με ταξίδευαν την περίοδο των καλοκαιρινών μου διακοπών,  σε άλλες εποχές, σε άλλες ζωές, δίνοντάς μου την ευκαιρία να εξελίξω τα όνειρα και τη φαντασία μου.

Σήμερα, που τα χρόνια έχουν περάσει και οι ρόλοι άλλαξαν, παίρνω τα δικά μου παιδιά από το χέρι για να επιλέξουμε βιβλία στο βιβλιοπωλείο. Και η ιστορία επαναλαμβάνεται.

Το μαγικό είναι ότι όσες φορές και να διαβάσεις ένα καλό βιβλίο, πάντα κάτι νέο έχει να σου πει.

Πώς γεννιέται όμως ένα βιβλίο; Πώς είναι άραγε να ζεις τη διαδικασία αυτή από την αρχή μέχρι το τέλος και να αντιμετωπίζεις τις όποιες αντιξοότητες; Ποιες είναι οι κατάλληλες προϋποθέσεις για να προχωρήσει; Μπορείς να κάνεις προβλέψεις και να πιάσεις τον παλμό των αναγνωστών; Θα συνεχίζουν να δημιουργούνται βιβλία που θα έχουν παντοτινή θέση στη βιβλιοθήκη μας; 

Μια χαρισματική γυναίκα που γεννήθηκε μέσα στα βιβλία, η οποία λόγω της αγάπης, της αφοσίωσής της σε αυτά και της πολυετούς εμπειρίας της, είναι νομίζω ο ιδανικός άνθρωπος που μπορεί να μας δώσει απαντήσεις σε ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ερωτήματα, όπως τα παραπάνω.

 Ο λόγος για την κυρία Γιώτα Λιβάνη - κόρη του δημιουργού μιας από τις κορυφαίες επιχειρήσεις στον κλάδο των εκδόσεων-με την οποία είχα την χαρά και τιμή να συνομιλήσω. 

 Οι Εκδόσεις Λιβάνη αποτελούν έναν από τους οίκους που σημάδεψαν το μεταπολιτευτικό εκδοτικό μας τοπίο. Με την επωνυμία Εκδόσεις Νέα Σύνορα-Λιβάνη, ιδρύθηκαν το 1972 από τον κύριο Αντώνη Λιβάνη, ο οποίος συνδύασε τον εκδοτικό στίβο με εκείνον της πολιτικής.

Μέσα από τις εξαιρετικές απαντήσεις της, νοστάλγησα μια εποχή που δυστυχώς δεν έζησα, έμαθα πράγματα που δεν γνώριζα και ταυτίστηκα με σκέψεις της. Αν και δυσκολεύτηκα να επιλέξω τίτλο καθώς κάθε φράση της έχει κάτι σημαντικό να μας πει, ξεχώρισα τα λόγια της που αφορούν στο παιδί της. Ίσως γιατί την ίδια ακριβώς απάντηση θα έδινα κι εγώ σε αυτό το ερώτημα.

“Όταν ξεκινώ να γράψω ένα βιβλίο πάντα σκέφτομαι το παιδί μου. Γράφω αυτά που θα ήθελα να του αφήσω κληρονομιά.”

 

Η κυρία Γιώτα Λιβάνη.

Κυρία Λιβάνη, είστε η κόρη του δημιουργού μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις στον κλάδο των εκδόσεων. Θα ήθελα να κάνουμε ένα flashback και να μας μιλήσετε για την εποχή που ξεκινήσατε να δραστηροποιήστε στο χώρο αυτό και στη συνέχεια αναλάβατε μαζί με τον αδελφό σας, κ. Ηλία Λιβάνη, τον εκδοτικό οίκο.

Ήταν θυμάμαι το 1972 στα τελειώματα της δικτατορίας, όταν ο πατέρας μου αποφάσισε να ιδρύσει τον εκδοτικό οίκο. Δεν ήταν κάτι τυχαίο. Πέραν του ότι χρησιμοποιήθηκε εκείνη την εποχή για αντιστασιακούς λόγους, η σχέση των γονιών μου με το βιβλίο ήταν πάντα η καλύτερη.

 Δύσκολες εποχές. Και βιβλία και πολύγραφοι, συναντήσεις μυστικές, φυλακές, ξύλο πολύ ξύλο και ταυτόχρονα και πάλι βιβλία.

Το 1981 μια βραδιά ο πατέρας μου μας παράδωσε τα κλειδιά. Είχε αναλάβει τέτοια θέση που του ήταν αδύνατον να παρακολουθεί και τις εκδόσεις. Όμως επειδή λόγω μεγάλης ανάγκης δουλεύαμε σε αυτόν το χώρο από μικρά παιδιά, νομίζω ότι ήρθε σαν κάτι το απόλυτα φυσικό. Οι άνθρωποι μας ήταν οικείοι, οι συνεργάτες παρέμειναν οι ίδιοι. Η μοναδική διαφορά η τεχνολογία που σαν νέοι την παρακολουθούσαμε και τολμώ να πω ότι ήμασταν οι πρώτοι στο χώρο μας που βάλαμε μηχανογραφικό σύστημα. Τα ταξίδια μας στο εξωτερικό διεύρυναν τους ορίζοντες και μας έφεραν πιο κοντά με τους ξένους εκδότες και αρχίσαμε να καλπάζουμε χωρίς όμως να πάρουν ποτέ τα μυαλά μας αέρα. Ξέρετε η έκδοση ενός βιβλίου δεν έχει τόσο πολύ να κάνει με το πόσα χρήματα διαθέτεις σαν εταιρία,  όσο με το ένστικτο.

Πρέπει να είσαι και λαγωνικό, και οραματιστής και ενορατικός ταυτόχρονα.

 

Η  Κα Γιώτα Λιβάνη με τον αδελφό της, Κον Ηλία Λιβάνη.

Τί κρατάτε από το παρελθόν και ποιοί είναι οι στόχοι σας για το μέλλον ;

Κρατώ τα πάντα. Έχουμε κάνει και λάθη και σωστά. Αλλά χωρίς τα λάθη σου δεν προχωράς μπροστά, είναι η κληρονομιά σου. Ελπίζω, θα ήθελα να ξεπεραστούν τα δύσκολα χρόνια που βρήκαν το λαό μας. Το βιβλίο ήταν το πρώτο θύμα αυτής της σκοτεινής εποχής. Σίγουρα το βιβλίο δεν πιστεύω ότι θα αλλάξει μορφή. Το χαρτί θα έχει πάντα άρωμα. Και η τεχνολογία τη θέση που της αρμόζει σε όλο αυτό. Δυστυχώς το βιβλίο σήμερα έχει αμερικανοποιηθεί. Θέλω να πω ότι έχει γίνει περιοδικό. Σπάνια θα δούμε βιβλία που θα μείνουν για πάντα στη βιβλιοθήκη μας. Ο στόχος μας όλο και καλύτεροι τίτλοι.

Ποια ήταν η συμβουλή του πατέρα σας, κου Αντώνη Λιβάνη, όταν ξεκινήσατε τα πρώτα σας βήματα σε αυτόν τον κλάδο;

Αυτό που ποτέ δεν θα ξεχάσω και το έχω μεταφέρει και στην κόρη μου Δέσποινα είναι  το :

Παιδί μου πρώτη θα λες καλημέρα και τελευταία καληνύχτα. Θα σέβεσαι ακόμα και το μερμήγκι και θα διαλέγεις καλύτερους από εσένα για συνεργάτες. Αυτά θα σε πάνε μπροστά.


Ο δημιουργός του Εκδοτικού Οργανισμού Λιβάνη, Κος Αντώνης Λιβάνης.

‘Εκδοση των βιβλίων της Οριάνας Φαλάτσι, του Ελίας Καζάν , του Χορχέ Αμάντο , του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες «Περεστρόικα,» του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ , «Σατανικοί Στίχοι» του Σαλμάν Ρούσντι, «Κώδικας Ντα Βίντσι» του  Νταν Μπράουν,  ο «Αλχημιστής» του Πάουλο Κοέλο είναι λίγα από τα κορυφαία ονόματα του οίκου σας. Μελετώντας την ιστορία των Εκδόσεών σας, μια από τις πρώτες μου σκέψεις ήταν ότι είστε ένα βήμα μπροστά. Ποια είναι τα δικά σας κριτήρια στην επιλογή βιβλίων και ποιο είναι εκείνο που δεν μπορείτε να ξεχάσετε;

Όλα τα βιβλία τα θυμάμαι, όλους τους συγγραφείς, Έλληνες και ξένους. Δεν μπορώ να κάνω διακρίσεις. Ξεχωρίζει κανείς τα παιδιά του; Κριτήριο όσο γίνεται η ποιότητα.

 

Μετά από τόσα χρόνια εμπειρίας και αγάπης στα βιβλία, μπορείτε να προβλέψετε την ανταπόκριση των αναγνωστών; Έχει τύχει να πιστέψετε πολύ σε κάποιο και να μην έχει την αναμενόμενη απήχηση ή το αντίθετο;

Πολλές φορές έχω πιστέψει σε βιβλία τα οποία δεν βρήκαν ανταπόκριση στο κοινό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μετάνιωσα. Πίστευα και πιστεύω ότι ήταν καλά. Ίσως δεν ήταν η στιγμή τους.

Ο κόσμος διαβάζει, θέλει να διαβάσει του αρέσει η περιπέτεια της γνώσης, απλώς δεν μπορεί να ανταποκριθεί λόγω οικονομικών δυσκολιών. Νομίζω ότι όλα θα πάνε καλύτερα.

Ανάμεσα σε άλλα, αναλαμβάνετε και την επιμέλεια των εξωφύλλων για τα οποία διακρίνονται οι εκδόσεις Λιβάνη. Θα ήθελα να μας μιλήσετε γι’αυτήν την ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαδικασία. Πόσο σημαντικό ρόλο παίζει το εξώφυλλο ενός βιβλίου και από τί εμπνέεστε εσείς;

Δεν είναι ακριβώς αλήθεια αυτό. Έχουμε πολύ καλούς συνεργάτες οι οποίοι εργάζονται σκληρά και ενημερώνονται για τις τάσεις. Προσωπικά προτιμώ τα λιτά εξώφυλλα, αλλά το κοινό θέλει άλλα.


Το ταξίδι, Το μαγικό άγγιγμα, Κάτω από τον ίδιο ουρανό, Το δώρο, Γιατί φοβάσαι το σκοτάδι. Τίτλοι που προκαλούν το ενδιαφέρον των γονιών στην επιλογή βιβλίων για τα παιδιά τους. Ποιες είναι οι δικές σας σκέψεις καθώς ξεκινάτε τη συγγραφή ενός παιδικού βιβλίου; 

Η μεγάλη μου αγάπη είναι τα παιδιά. Είναι το μέλλον. Όταν ξεκινώ να γράψω ένα βιβλίο πάντα σκέφτομαι το παιδί μου. Γράφω αυτά που θα ήθελα να του αφήσω κληρονομιά.

 

Η Κα Γιώτα Λιβάνη με την κόρη της, Κα Δέσποινα Πετρή. 

Διαβάζοντας καθημερινά παιδικά βιβλία στα μικρά μου, βλέπω ότι ίσως οι πιο «απαιτητικοί» αναγνώστες είναι τα παιδιά. Ίσως γιατί περιμένουν αμέσως να τους κεντρίσει το ενδιαφέρον αυτό που διαβάζουν, ή γιατί χρειάζεται ιδιαίτερη ευαισθησία για να αγγίξει κανείς την ψυχή τους. Θα ήθελα να μου πείτε μια φράση «μαγική» από κάποιο βιβλίο σας που απευθύνεται στα παιδιά. 

Το μαγικό άγγιγμα. Είναι το άγγιγμα της αγάπης. Είναι η αγκαλιά που γιατρεύει κάθε πόνο. Είναι η αγκαλιά που δίνει χαρά και ελπίδα.



«Διάβαζε για να ζήσεις» έλεγε ο Γκυστάβ Φλωμπέρ.  Ωστόσο, σε μια Ελλάδα χτυπημένη από την κρίση, όλο και λιγότεροι διαβάζουν βιβλία κι αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν να εξελιχθεί μια χώρα δίχως παιδεία. Θα ήθελα τη γνώμη σας. 

Χώρα δίχως παιδεία, μεγάλη κουβέντα και μεγάλη συζήτηση. Θα έπρεπε η Ελλάδα να έχει τα πρωτεία στην εκπαίδευση και όχι χώρες του εξωτερικού. Αφού λοιπόν το κράτος δεν μπορεί, πρέπει να αναλάβει η οικογένεια. Επιμένω ότι δεν διαβάζουν λιγότεροι βιβλία. Λιγότεροι είναι οι αγοραστές. Οι περισσότεροι δανείζονται βιβλία. Αυτό σημαίνει ότι το βιβλιόφιλο κοινό παραμένει. 

«Να κλείνουμε κύκλους, πόρτες, να γυρίζουμε σελίδα, να ολοκληρώνουμε κεφάλαια – δεν έχει σημασία πώς το λέμε, αυτό που έχει σημασία είναι να αφήνουμε στο παρελθόν τις στιγμές της ζωής μας που πέρασαν» μας προτρέπει ο Κοέλο. Θα ήθελα να σχολιάσετε κυρία Λιβάνη.

Ο Κοέλο είναι ένας εκπληκτικός άνθρωπος. Και τολμώ να πω και ένας καλός φίλος. Είναι απέραντα σοφός και ταπεινός παρόλη την παγκόσμια επιτυχία του, πράγμα σπάνιο. Νομίζω ότι θέλει να πει να κοιτάμε πάντα μπροστά με οδηγό το παρελθόν να ταξιδεύουμε στο μέλλον.

“Δεν πειράζει να διστάζεις, αν μετά προχωράς μπροστά”  είπε κάποτε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ. Υπήρξε κάποια στιγμή στη ζωή σας που λυγίσατε αλλά καταφέρατε να προχωρήσετε; Αν ναι, τί σας έδωσε τη δύναμη να συνεχίσετε;

Πολλές φορές λύγισα. Τι δύναμη για συνέχεια και το κεφάλι ψηλά παρ όλες τις αντιξοότητες μου τι δίδαξε η μητέρα μου. Δεν γονάτισε ποτέ, αν και πέρασε μια πάρα πολύ δύσκολη ζωή.

“Δεν είδα γύρω μου να σέβεται κανείς τον άνθρωπο, αλλά τον πλούτο, τη δύναμη, την εξουσία, τη μοχθηρία, την ατιμία” έχει πει η Διδώ Σωτηρίου. Συμφωνείτε με τα λόγια της; Υπάρχει ελπίδα για έναν κόσμο όπου θα κυριαρχεί ο σεβασμός, οι αξίες και η αγάπη;

Πάντα υπάρχει ελπίδα, όσο υπάρχουν άνθρωποι που σέβονται τον άνθρωπο. Προσωπικά πιστεύω ότι  ο κόσμος είναι γεμάτος από αυτούς. Απλά δεν είναι επώνυμοι. Όλοι μαζί όμως είναι πολλοί, πάρα πολλοί. Όχι λυπάμαι δεν συμφωνώ. Έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους που δεν σέβονται τον πλούτο, τη δύναμη, την εξουσία, τη μοχθηρία και την ατιμία και είμαι περήφανη γιαυτό.

“Όποιος διατηρεί την ικανότητα να βλέπει την ομορφιά, δεν γερνάει ποτέ.” πίστευε ο Κάφκα. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να διατηρήσουν ακμαίο το μυαλό και την ψυχή;

Να μην πιστεύεις στο χρόνο. Να διαβάζεις κάθε μέρα έστω και λίγο και πάνω απ όλα να λες ευχαριστώ.

“Η ευτυχία είναι πράγμα απλό και λιτοδίαιτο -ένα ποτήρι κρασί, ένα κάστανο, ένα φτωχικό μαγκαλάκι, η βουή της θάλασσας. Τίποτα άλλο” έλεγε ο Νίκος Καζαντζάκης. Τί είναι για εσάς ευτυχία;

Ευτυχία είναι οι μικρές στιγμές κάθε μέρα στη ζωή μας. Που τελικά αν τις μαζέψουμε είναι πολλές. Ευτυχία για εμένα είναι το παιδί μου, και τα απλά πράγματα.

“Πάντα θα’ ναι αργά, δεύτερη ζωή δεν έχει” γράφει ο Οδυσσέας Ελύτης στο “Παράπονό του”. Υπάρχει, πιστεύετε, δεύτερη ζωή, ή ευκαιρία να ζήσουμε κάποια πράγματα από την αρχή;

Δεν ξέρω αν υπάρχει δεύτερη ζωή. Γιατί να ζήσει κανείς πράγματα από την αρχή και να μην ζήσει κάτι καινούργιο. Νέο, δημιουργικό. Μην μετανιώνουμε για όσα έχουμε κάνει. Εκτός και αν έχουμε αδικήσει ηθελημένα άνθρωπο.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο μάθημα ζωής που έχετε πάρει μέχρι στιγμής;

Αυτό δεν μπορώ να σας το πω. Είναι απόλυτα προσωπικό. Θα πω μόνον ότι τίποτα δεν συμβαίνει από μόνο του. Πάντα προκαλείται και από τις δύο πλευρές. Θα πρέπει να το παραδεχτούμε αυτό.

Στα νέα παιδιά που ξεκινούν τη ζωή τους με όνειρα και φιλοδοξίες, ποια συμβουλή θέλετε να δώσετε;

Να είναι ο εαυτός τους. Να σταματήσουν τον μιμητισμό. Δυσκολίες η ζωή έχει. Έχει όμως και ομορφιές. Να μη σκύψουν το κεφάλι. Να κοιτούν πάντα ψηλά.

Ποιοι είναι οι στόχοι σας για τις Εκδόσεις Λιβάνη;

Όλο και καλύτερα βιβλία.

Θα θέλατε να προσθέσετε κάτι άλλο για τη δουλειά, τη ζωή σας ή οτιδήποτε άλλο;

Όχι ευχαριστώ. Νομίζω ότι τα είπαμε όλα, ή σχεδόν όλα. Ευχαριστώ πολύ.

Σας ευχαριστώ θερμά Κυρία Λιβάνη!

 

Μια γρήγορη ιστορική αναδρομή του Εκδοτικού Οίκου Λιβάνη.

1972: Ίδρυση εκδοτικού οίκου «ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ». Η έκδοση των βιβλίων της Οριάνας Φαλάτσι και του διάσημου σκηνοθέτη Ελίας Καζάν , τον καθιστούν αμέσως γνωστό στην αγορά.

1974-1975: Εκδίδονται τα βιβλία του Χορχέ Αμάντο καθώς και δεκάδες πολιτικά βιβλία που αποτελούν παρεμβάσεις στα πολιτικά δρώμενα της εποχής.

Από το 1979 που τα βιβλία του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες ( «Εκατό χρόνια Μοναξιάς») σημειώνουν ανεπανάληπτη επιτυχία για τα τότε εκδοτικά δεδομένα και καθ’όλη την διαρκεια της δεκαετίας του 1980 , θα εκδοθούν βιβλία που θα σημειώσουν μεγάλη εκδοτική επιτυχία όπως «Περεστρόικα,» του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ , «Σατανικοί Στίχοι» του Σαλμάν Ρούσντι κ.α

1993: Δημιουργείται ο Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη με διακριτικό τίτλο «ΝΕΑ ΣΥΝΟΡΑ ΑΒΕ».

1995: Ο εκδοτικός οίκος δραστηριοποιείται στις νέες τεχνολογίες. Εμφανίζονται τα πρώτα ελληνικά CD-ROM.

1996: Ο Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη ξεκινάει την κατασκευή κτιρίων στο Βοτανικό συνολικής έκτασης 2.500τμ. Προορίζονται για κεντρικές αποθήκες. Ταυτόχρονα, ο «Αλχημιστής» του Πάουλο Κοέλο ξεπερνάει κάθε προσδοκία.

1997: Η παραγωγή καθετοποιείται. Δημιουργείται τμήμα προεκτύπωσης, τμήμα ατελιέ και εκτυπωτική μονάδα.

1998: Αγοράζει ολόκληρο το νεοκλασικό κτίριο συνολικής έκτασης 1.050τμ. στην γωνία Σόλωνος και Ιπποκράτους. Θα στεγάσει όλες τις διοικητικές υπηρεσίες. Ταυτόχρονα, αγοράζει το περιοδικό «ΡΕΥΜΑΤΑ». Το ανανεώνει σε ύφος και περιεχόμενο και το εκδίδει.

1999: Αποφασίζει την εισαγωγή του στο Χ.Α. και καταθέτει την αίτηση.

2001: Είσοδος στο Χ.Α.

2004: Εκδίδεται ο «Κώδικας Ντα Βίντσι» του συγγραφέα Νταν Μπράουν , που αποτελεί ακόμη και σήμερα τη μεγαλύτερη εκδοτική επιτυχία στην ελληνική αγορά.

2005: Περαιτέρω καθετοποίηση της παραγωγής με αγορά πεντάχρωμης εκτυπωτικής μηχανής.

2006: Ανέγερση νέων ορόφων στο Βοτανικό συνολικής έκτασης 1.030τμ.

2007: Ολοκληρώθηκε η ανέγερση των νέων ορόφων στο Βοτανικό.