11 Απριλίου 2015

“ La fleur du mal” - Παναγιώτης Χατζηστεφάνου

Το δικό μου πρόβλημα απέναντι στην ενηλικίωση, δηλαδή απέναντι στην ένταξη, ήταν διττό. Αφ` ενός πάσχω λόγω ιδιάζοντος τρόπου σκέψης. Πάσχω επειδή υφίσταμαι κυρώσεις δια της βίας για την διαφοροποίηση της σκέψης μου από τον μέσο όρο. Portrait by Aspa Koulyra
Το δικό μου πρόβλημα απέναντι στην ενηλικίωση, δηλαδή απέναντι στην ένταξη, ήταν διττό. Αφ` ενός πάσχω λόγω ιδιάζοντος τρόπου σκέψης. Πάσχω επειδή υφίσταμαι κυρώσεις δια της βίας για την διαφοροποίηση της σκέψης μου από τον μέσο όρο. Portrait by Aspa Koulyra

Ο Παναγιώτης Χατζηστεφάνου είναι γνωστός στο κοινό για την δραστηριότητα του ως καλλιτέχνης. Με σπουδές στο Saint Martin’s και διακεκριμένη πορεία ως εικαστικός αποτελεί μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα ,ως γνήσιος προβοκάτορας με αιτία ,σχολιάζει ,στηλιτεύει και εξερευνά το αίτιο και το αιτιατό μέσω των έργων του.

Συχνά ο εαυτός του αποτελεί ένα από αυτά καθώς έχει ‘φιλοτεχνήσει’ και ‘λαξεύσει’ την ιδιαίτερη αυτή περσόνα ώστε να εκφράζει απερίφραστα τις απόψεις και την αισθητική του .

Q: Κύριε Χατζηστεφάνου διαμένετε αρκετά χρόνια στο εξωτερικό και ειδικά στο Βερολίνο ,γιατί επιλέξατε την συγκεκριμένη πόλη να ζείτε και πως σχετίζεται με τις επαγγελματικές σας δραστηριότητες?

Μένω μόνιμα στο Βερολίνο από το 2009 και οι λόγοι που επέλεξα να ζω εδώ είναι πολλοί και διάφοροι. Είναι μια πόλη η οποία εξισορροπεί με έναν ενδιαφέροντα τρόπο πολλές αντιφάσεις και ενδιαφέρουσες πτυχές της σύγχρονης Ευρώπης, ενώ ταυτόχρονα εμφορείται από μνήμες που την καθιστούν επαγρυπνούσα όσον αφορά την ιστορική συνείδηση. Το πλαίσιο αυτό έχει άμεση σχέση με τις επαγγελματικές μου δραστηριότητες - δηλαδή η διεύθυνση σύνταξης στα έντυπο περιοδικό www.nakedbutsafe.com και στα sites www.theberlingagenda.com, και www.nostimonimar.gr
Η σχέση αυτή είναι πολυποίκιλη, και μπορεί να κυμαίνεται από την δυνατότητα επαφών και γνωριμιών που είναι εφικτές στο Βερολίνο μέχρι την διεύρυνση των οριζόντων που επέρχεται ζώντας σε μια πόλη που δεν είναι η δική σου και με την οποία καλείσαι να διαπραγματευτείς με όρους που σε οδηγούν σε καινούριες ανακαλύψεις και εικόνες.

www.nakedbutsafe.com

Περεταίρω, και ίσως εξίσου σημαντικό, είναι ότι η ζωή στην Ελλάδα, τουλάχιστον για μένα, είχε γίνει αφόρητη, για πολλούς και διάφορους λόγους.

Q: Όσοι σας παρακολουθούν στα media ,θυμούνται πως σχολιάζατε με σκληρή γλώσσα το εγχώριο γίγνεσθαι και μάλιστα σε μια εποχή όπου φαινομενικά τα πράγματα στην Ελλάδα ήταν `καλά`. Μάλιστα ακόμη στηλιτεύετε πρόσωπα και καταστάσεις της ελληνικής πραγματικότητας .Τι βρίσκετε τόσο αφόρητο στην Ελλάδα?

Αυτό που είναι αφόρητο για μένα στην Ελλάδα μπορεί να είναι κατανοητό μόνο αν έχει κανείς στο μυαλό του ως κανονικότητα μια ευνομούμενη πολιτεία η οποία βασίζεται σε ένα αξιακό σύστημα του οποίου οι πυλώνες είναι η επιστήμη και ο ορθολογισμός στην υπηρεσία του ανθρωπισμού και όχι της ανθρωποκεντρικότητας όπως πολύ συχνά συμβαίνει.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα της οποίας η κοινωνία διαφωνεί με αυτές τις αρχές - οι αφηγήσεις και οι ηθικοί κώδικες που νοηματοδοτούν την συνοχή της Ελληνικής κοινωνίας είναι μεταφυσικά άλλοθι που επιχειρούν υπέρ του νόμου του αίματος.

Απέναντι σε ένα τέτοιο πεδίο δεν υπάρχει κοινό κριτήριο δικαιοσύνης μεταξύ της δικής μου κοσμοθεωρίας και της κραταιής εν Ελλάδι.

"Bliss", by nanogod Berlin 2011, dimensions variable, mixed media

Q: Θα είχε πολύ ενδιαφέρον να αναλύω την κατάσταση στην Ελλάδα μαζί σας και να αφιερώσω όλη την συνέντευξη στις ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις σας επ`αυτού ,όμως επιθυμώ να αναδείξω-στη μερίδα του κοινού που δεν το γνωρίζει καλά -τις καλλιτεχνικές/επαγγελματικές σας δραστηριότητες που παρουσιάζουν εξίσου ενδιαφέρον. Κατά καιρούς απολαμβάνουμε λογοτεχνικά σας πονήματα που ανεβάζετε στη σελίδα σας ,όπως `Η επώνυμη` ,μιλήστε μου λίγο για αυτό

"Επώνυμη" είναι ο τίτλος ενός μυθιστορήματος που εξέδωσα το 2004 και αποτελούσε τμήμα μιας εικαστικής εγκατάστασης που λέγονταν Nightclub For One. Αυτή η εγκατάσταση ήταν ένα εφηβικό δωμάτιο του οποίου τα περιεχόμενα - δίσκοι, περιοδικά, αυτό το βιβλίο, έργα ζωγραφικής - ήταν όλα προϊόντα του έργου ενός ανθρώπου, ενός ιδεατού εφήβου τον οποίο ενσάρκωνα εγώ ως δημιουργός αλλά και πρωταγωνιστής αυτής της αφήγησης.

Το μυθιστόρημα που γράφτηκε - όπως και τα περιεχόμενα στα τεύχη του περιοδικού που υπήρχε στον χώρο - δημιουργήθηκαν ειδικά για την περίσταση. Δηλαδή πρόκειται περί ενός μυθιστορήματος που γράφτηκε ως σύμπτωμα ενός γενικότερου καθεστώτος, αυτό του τεχνητού εφηβικού δωματίου, το οποίο ήταν ανοιχτό για το κοινό και στο οποίο ενθαρρύνονταν η παραμονή, δηλαδή η κατάληψη απόντος του ενοίκου, μια μορφή σύλησης ενός τάφου.

Η αφήγηση του μυθιστορήματος περιγράφει τα όνειρα μιας κοπέλας που δεν μαθαίνουμε ποτέ το όνομα της καθώς μαθαίνουμε για την κατάβαση της στην κόλαση της αστικής υποκειμενικότητας ενώ αυτή αναζητά να είναι επώνυμη, δηλαδή να έχει όνομα, δηλαδή να υπάρξει.

Q:Τι σας γοητεύει στον κόσμο της εφηβείας και αποτέλεσε το φόντο της αφήγησης σας? Πως ήταν η δική σας εφηβεία?

Η δική μου εφηβεία ήταν δύσκολη. Δεν νομίζω όμως ότι υπάρχουν και εύκολες εφηβείες, οπότε δεν ξέρω σε ποιο βαθμό μπορώ να εξαιρέσω τον εαυτό μου από ένα καθεστώς που μοιάζει οικουμενικό.

Με γοητεύει η ιδέα της εφηβείας επειδή είναι μεταιχμιακή. Είναι μια άσκηση υπαρξιακής ακροβασίας καθώς μαθαίνει κανείς τα όρια της προσωπικότητας του σε σχέση με τις ευθύνες της ενηλικίωσης. Και τα μαθαίνει για πρώτη φορά, αφού αυτά τα όρια επανακαθορίζονται διαρκώς εφ` όρου ζωής. Η εφηβεία είναι η πρώτη μας απόπειρα να είμαστε συγκεκριμένοι ως προσωπικότητες και στις αποτυχίες αυτής της αποσαφήνισης βλέπω την πιθανότητα σοφίας.

Q: Πως θα περιγράφατε περιεκτικά την δική σας εκδοχή σκληρής εφηβείας?

Το δικό μου πρόβλημα απέναντι στην ενηλικίωση, δηλαδή απέναντι στην ένταξη, ήταν διττό. Αφ` ενός πάσχω λόγω ιδιάζοντος τρόπου σκέψης. Πάσχω επειδή υφίσταμαι κυρώσεις δια της βίας για την διαφοροποίηση της σκέψης μου από τον μέσο όρο. Το πάθος του λόγου είναι ο ορισμός της παθολογίας. Η αντίληψη ενός μέσου ανθρώπου για μένα είναι ότι αποτελώ πρόβλημα. Από αυτή την βασική διαπίστωση οι μόνες αναπτύξεις είναι η δίωξη, η καταστολή, η κανονικοποίηση. Περεταίρω, ποινικοποιούμαι και τιμωρούμαι ακόμα περισσότερο, και ίσως αποφασιστικά, σε συνεκδοχή της ανοιχτής και δεδηλωμένης ομοφυλοφιλίας μου, η οποία ήταν δημόσια ταυτότητα με δική μου επιλογή από την ηλικία των 12 ετών. Σε αυτή την ηλικία - ακόμα παιδί δηλαδή - σε ένα μάθημα ιστορίας περί του ΒΠΠ` όπου αναφέρθηκε το Ολοκαύτωμα των Εβραίων, πήρα τον λόγο στην τάξη και επεσήμανα ότι ανάμεσα στα θύματα των Ναζί ήταν και εκατοντάδες χιλιάδες ομοφυλόφιλοι. Σχεδόν δεν γνώριζα την σημασία των πραγμάτων που έλεγα - τα είχα διαβάσει τυχαία σε ένα Αμερικανικό περιοδικό - αλλά αυτή η στάση μου , αφ` ενός προσωπικά ριζοσπαστική αφ` ετέρου κοινωνικά σκανδαλώδης - με χαρακτηρίζει ως έναν άνθρωπο που δεν θα μπορούσε παρά να έχει μια πολύ δύσκολη εφηβεία. Παρ` όλα αυτά, αποφοίτησα αριστούχος και κατάφερα να επιζήσω, όπως πολύ συχνά κάνουν πολλά και διάφορα θύματα καθώς υποκρίνονται ότι είναι αλώβητα ενώ προσπαθούν να προστατεύσουν και να απαλλάξουν τους θύτες τους από το τίμημα των εγκλημάτων τους, αφού η απονομή δικαιοσύνης είναι δεδομένα ανύπαρκτη ενώ η επίκληση στην νομιμότητα απλά επιφέρει περεταίρω θυματοποίηση από ένα σύστημα που λειτουργεί αποκλειστικά και μόνο με κριτήριο την συντήρηση της εγκληματικής του ιεραρχίας.

-Αναγνωρίζω στην απάντηση σας πως περιγράφει έγκυρα το τίμημα που πληρώνουν οι περισσότεροι -τουλάχιστον οι νοήμονες -στο δρόμο για την ενηλικίωση ,η αποδοχή ειναι μια μορφή ακρωτηριασμού συχνά

Μόνο αν την διεκδικείς, ενώ αν την περιφρονείς, τότε μεταμορφώνεται από διαπραγμάτευση σε δίωξη, αφού επί της ουσίας η αποδοχή είναι απαραίτητο κριτήριο επιβίωσης και όταν την απορρίπτεις τότε τίθεται υπό αμφισβήτηση η ίδια σου η ύπαρξη.Η αποδοχή δεν είναι αθώα.

Q: Η αποδοχή ως αυτοσκοπός διαισθάνομαι δεν σας απασχόλησε ποτέ. Κάποτε διάβασα πως γράψατε πως αγαπημένο εικαστικό κίνημα σε εσάς είναι το ροκοκό. Γιατι?

Επειδή εισάγει την έννοια της ηδονής και της ασυμμετρίας στο Αριστοτελικό σύμπαν και βυσσοδομεί εναντίον της υπαρξιακής χρησικτησίας. Δηλαδή, σε έναν πίνακα ροκοκό τίποτε δεν έχει κανένα άλλο νόημα εκτός από την ανάσα που προϋποτίθεται για την απόλαυση του γεγονότος που το έργο εκπροσωπεί.

Q:Θυμάμαι τον παραλληλισμό που κάνατε για το ροκοκό με την ` ραστώνη ένα ράθυμο απομεσήμερο` και αντιλήφθηκα πως η ιδιότητα του καλλιτέχνη είναι ακριβώς αυτή του να δημιουργεί αυτοματοποίηση μέσω της πραγματικότητας και αφηρημένων εννοιών όπως αυτή της τέχνης.

Ποιόν καλλιτέχνη -εικαστικό ξεχωρίζεται για αυτή του την ικανότητα και γιατί?

Είναι τόσο άδικο να απομονώνεις έναν καλλιτέχνη, επειδή ο καθένας εκπροσωπεί μια οντολογική αυτοκρατορία και το σημαίνον αυτής είναι στην εναλλακτικότητα της καθώς διαχωρίζεται από τις υπόλοιπες.

Αν πρέπει οπωσδήποτε να κατονομάσω έναν εικαστικό χωρίς τον οποίον η ιστορία των εικαστικών τεχνών δεν θα είχε κανένα νόημα, τότε αυτός επιλέγω να είναι ο Cy Twombly.

Επειδή στις απεγνωσμένες του ιχνογραφίες ενυπάρχει η αλήθεια του αποτυπώματος, η ιατροδικαστικής ακρίβειας εξορία της ερμηνείας και της αναπαράστασης, το εικαστικό γεγονός παραμένει ανεξάρτητο της μετάφρασης από τον θεατή. Και όχι επειδή είναι το ίχνος εξπρεσιονιστικό ή αφηρημένο, αλλά επειδή καταργείται η ίδια η σημασία της χειρονομίας, αφού αυτή, εύθραυστη, επί της ουσίας ασήμαντη, δεν στοιχειοθετεί καμία άλλη μαρτυρία πέραν της ύπαρξης της.

Q:Μεγάλο μέρος της ζωής σας φαίνεται να καταλαμβάνει η μουσική. Από σύγχρονους δημιουργούς ποιόν ξεχωρίζετε? ποιά μουσικά σχήματα ή καλλιτέχνες ακούτε αυτήν την περίοδο?

Και πάλι, μπορώ να παραθέσω μια σειρά ονόματα καλλιτεχνών που ακούω αυτήν την εποχή, αλλά δεν καταλαβαίνω τι σημασία έχει. Το να μιλήσω για έναν είναι μάταιο, καθώς τα πεδία ερευνών είναι πολλά. Ακόμα, η σχέση μου με την μουσική είναι προσωπική, ιδιότροπη.

Επίσης, δεν με απασχολεί η έννοια της συγχρονικότητας καθόλου, αφού δεν πιστεύω σε κάποια συγκεκριμένη αφήγηση ως καθολικής σημασίας. Άλλο είναι το σύγχρονο για εσάς, άλλο για μια μανάβισσα σε μια επαρχία της Ταϊλάνδης.

Υπάρχουν παρελθόντα μουσικά των οποίων τις κατακτήσεις ακόμα δεν έχουμε απορροφήσει ως μουσικολογική ιστορία, άπειρα αρχεία πειραματισμών στα οποία γίνονται καθημερινές αναδιφήσεις, και ταυτόχρονα παράγονται και νέες μουσικές επί καθημερινής βάσης - όλα αυτά είναι συγχρονικότητες που δεν συντονίζονται, αλλά συνυπάρχουν.

Αυτή την εποχή ακούω Ιταλικά sountracks σαν αυτά του Reno de Filippi ή του Stelvio Cipriani, φολκ-ψυχεδελικοί πειραματισμοί και krautrock των `70s, σημερινά electro πειράματα του Arca για την FKA Twigs - όλα έχουν μια θέση στο ακουστικό μου πεδίο.Εν γένει με ενδιαφέρει ιδιαίτερα το άγνωστο - δηλαδή μουσικές σχολές παραγνωρισμένες, που βρίσκονται σε αρχεία και δισκοθήκες που δεν αναγνωρίστηκαν ως άξιες στην εποχή τους. Αυτό δεν είναι κάποια νοσταλγική διάθεση εκ μέρους μου, αλλά μια προσπάθεια να διαβάσω την ιστορία που αποσιωπήθηκε και να οραματιστώ ένα διαφορετικό παρόν.

Q: Ιδεολογικά ποιός θεωρητικός έστω και κατά προσέγγιση συνοψίζει τις πολιτικές σας πεποιθήσεις?

Δεν με ενδιαφέρει τόσο η ιδεολογία όσο η φιλοσοφία.

Σε αυτά τα πλαίσια, η σκέψη μου αυτή την εποχή απασχολείται με την έννοια της ηθικής παθολογίας όπως αυτή ορίστηκε από τον Ζαν Αμερύ, έναν επιβιώσαντα ποιητή από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ο οποίος διαπραγματεύονταν την πρωτοκαθεδρία της μαρτυρίας του θύματος ως περιοχής που εξασφάλιζε το δικαίωμα στην μη-συμφιλίωση με το έγκλημα.

Ταυτόχρονα με απασχολεί ο Λυοτάρ, ιδιαίτερα η έννοια του differend, δηλαδή του μη συμβιβάσιμου, η απουσία κοινού κριτηρίου δικαιοσύνης μεταξύ καθεστώτων .Σε επίπεδο γραφής και ύφους αγαπώ ιδιαίτερα τον Σιοράν, αν και ενοχλούμαι επειδή

συχνά κάνει διαβήματα προς το μεταφυσικό, κάτι που συχνά με απωθεί από την φιλοσοφική σκέψη και άλλων κορυφαίων στοχαστών, όπως ο Σπινόζα πχ


"Loveism" by nanogod, Berlin 2011, dimensions variable, mixed media

Q:Ο Douglas Paszkiewicz έχει μιλήσει για την "αριστοκρατική ηδονή του να είσαι δυσάρεστος" πόσο σας εκφράζει αυτό;

Δεν με εκφράζει. Δεν νιώθω ηδονή όταν είμαι δυσάρεστος. Είμαι δυσάρεστος όταν πρέπει να είμαι, δηλαδή όταν αυτό που κάνω ή σκέφτομαι είναι κατά την άποψη μου για το κοινό καλό, άσχετα αν το κοινό δεν συμφωνεί με την θέση μου και δυσαρεστείται. Η αριστοκρατία είναι μια πολύ επικίνδυνη έννοια, που αντανακλάδιαφορετικά πράγματα για τον καθένα. Η έννοια της αριστείας δεν είναι αθώα, αλλά σε συνάρτηση με συγκεκριμένα αξιακά συστήματα που εγκυμονούν τις δικές τους προκαταλήψεις.



"Desaturated Rainbow Flag" by nanogod, Berlin 2011, dimensions variable, mixed media