27 Νοεμβρίου 2019

Μαρία Φαραντούρη | Αναρωτιέμαι πότε ο άνθρωπος θα γίνει Άνθρωπος με το Α κεφαλαίο...

Μαρία Φαραντούρη | συνέντευξη | Μανταλένα Μαρία Διαμαντή | klik
Συνέντευξη στο klik με μια μεγάλη κυρία του ελληνικού τραγουδιού με διεθνές κύρος & σπουδαία διαδρομή, η οποία γεννήθηκε στις 28 Νοεμβρίου του 1947.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Συνέντευξη στο klik με μια μεγάλη κυρία του ελληνικού τραγουδιού με διεθνές κύρος & σπουδαία διαδρομή, η οποία γεννήθηκε στις 28 Νοεμβρίου του 1947.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

"...Δεν βάζω καμία άλλη τραγουδίστρια πάνω από τη Φαραντούρη..." είπε κάποτε ο Μεγάλος Ερωτικός για εκείνη στο Τρίτο Πρόγραμμα. Τη “Μαρία Κάλλας του λαού”, την “Joan Baez της Μεσογείου”, τη θαυμάσια καλλιτέχνιδα με φωνή “Δώρο των Θεών του Ολύμπου”, όπως έχει γράψει ο Διεθνής Τύπος. Νομίζω ότι δεν υπάρχει άνθρωπος που στις φλέβες του κυλά ελληνικό αίμα να μην συγκινείται καθώς την ακούει να ερμηνεύει τραγούδια κορυφαίων συνθετών. Μια γυναίκα που χάραξε σπουδαία διαδρομή έχοντας δίπλα της σπουδαίους δημιουργούς, όπως το Μίκη Θεοδωράκη και  το Μάνο Χατζιδάκι. Από τους λίγους ανθρώπους που είχαν την ευκαιρία να συναντήσουν μεγάλους ‘Ελληνες ποιητές και διεθνείς προσωπικότητες οι οποίοι υποκλίνονται στο μοναδικό χάρισμά της.


Ανατρέχοντας στο μακρινό παρελθόν, θυμάμαι ότι την άκουσα για πρώτη φορά να τραγουδά “Το γελαστό παιδί”. Ήμουν μαθήτρια της πρώτης τάξης του δημοτικού σχολείου, όταν η δασκάλα της μουσικής μάς είπε: ”Αξίζει να δώσετε προσοχή...” Δεν είναι εύκολο να πειθαρχήσεις εξάχρονα παιδάκια και να τους προκαλέσεις το ενδιαφέρον... Πόσο μάλλον να τους μυήσεις σε αλληγορικά τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη...Τι κι αν επικρατούσε μια μικρή αναστάτωση, στο άκουσμα της θείας φωνής της, σωπάσαμε άπαντες... Μετά από κάποια δευτερόλεπτα, κυριαρχούσε ο ίδιος ψίθυρος :”Ποιά τραγουδάει;’

Τότε, φυσικά, δεν περίμενα ότι κάποτε θα είχα την τιμή να μου παραχωρήσει συνέντευξη η Μαρία Φαραντούρη.

Ήταν από τις φορές που ένιωθα μια γλυκιά ανησυχία για το ποιά εντύπωση θα τις έκαναν οι ερωτήσεις μου... Και ήταν τόσα πολλά όλα αυτά που θα ήθελα να τη ρωτήσω... Είναι ευλογία και “μαγεία” να συνομιλείς με προσωπικότητες όπως εκείνη.

Σήμερα, την ημέρα των γενεθλίων της, αναδημοσιεύουμε στο klik τη συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει λίγους μήνες πριν με αφορμή τη συναυλία της στο Carnegie Hall της Νέας Υόρκης, προς τιμήν της και του Μεγάλου Μίκη Θεοδωράκη, στις 12 Μαίου 2018.

Συνήθως επιλέγω κάποια λόγια των συνεντευξιαζόμενών μου για τίτλο, όπως ακριβώς έκανα κι εκείνη τη φορά. Αν είχα όμως την ευκαιρία να γράψω δίπλα στο όνομά της μια φράση που την χαρακτηρίζει, θα ήταν :”Η καλλιτέχνιδα που μπορεί να άγγιξε την κορυφή, δεν έχασε όμως την απλότητα, την ευαισθησία και την ανθρωπιά της.”


Mαρία Φαραντούρη. Μια μεγάλη κυρία του ελληνικού τραγουδιού, που εδώ και περισσότερο από πενήντα χρόνια, μας ταξιδεύει αδιάκοπα στους δρόμους των μεγάλων συνθετών. Η διαδρομή που διαγράψατε είναι σπουδαία και δεν μπορεί κανείς παρά να νιώθει δέος και συγκίνηση. Ποιό ήταν το κίνητρό σας να ασχοληθείτε με αυτήν την τέχνη και πότε αποφασίσατε ότι αυτό επιθυμείτε στη ζωή σας;

Απο τοτε που θυμαμαι τον εαυτο μου τραγουδαω. Γεννηθηκα με αυτη την εφεση. Αργοτερα στο σχολειο, στο σπιτι, στις παρεες τραγουδουσα αλλα τραγουδια ακουγα στο ραδιοφωνο και μου αρεσαν.


Είστε από τους λιγοστούς Έλληνες που έχουν περάσει την πόρτα αυτού του θεάτρου. Ο διεθνής Τύπος σας έχει ονομάσει Μαρία Κάλλας του λαού, Joan Baez της Μεσογείου, ενώ χαρακτήρισε τη φωνή σας Δώρο των Θεών του Ολύμπου. Ποιά είναι τα συναισθήματά σας για όλα αυτά;

Με χαρα και εκπληξη αντιμετωπισα τις καλες κριτικες των μεγαλων διεθνων εφημεριδων, αλλα δεν στεκομουνα ποτε σε αυτες με αυταρεσκεια. Η προσπαθεια βελτιωσης ειναι συνεχης στον καλλιτεχνη, απο συναυλια σε συναυλια και απο τραγουδι σε τραγουδι.

Έχετε διακριθεί πολλές φορές, τόσο στην Ελλάδα όσο και το εξωτερικό. Ωστόσο, λένε πως αυτό που έχει σημασία για έναν καλλιτέχνη, είναι η αγάπη του κοινού. Για εσάς, τί έχει σημασία;

Το κοινο ειναι ο κριτης μας. Τη σταση του κοινου την διαισθανομαστε επανω στη σκηνη και ασφαλως μας επηρεαζει. Το ξενο κοινο αγκαλιασε τα τραγουδια μας και μαλιστα απο γενια σε γενια. Ειναι οτι καλυτερο εχω νιωσει ολα αυτα τα χρονια.

Μια διαδρομή δίπλα στον Μίκη Θεοδωράκη, το Μάνο Χατζιδάκι,  Ελληνες ποιητές, διεθνείς προσωπικότητες που συναντήσατε. Ποιά ήταν η γνωριμία που ξεχωρίσατε και γιατί;

 Ηταν πολλες και επιφανεις οι προσωπικοτητες που γνωρισα απο κοντα, καλλιτεχνες που συνεργαστηκα μαζι τους οπως ο διεθνης κιθαριστας Τζων Γουιλλιαμς, η εξαιρετη Μερσεντες Σοσα, ο μεγαλος σαξοφωνιστας Τσαρλς Λουντ και αλλοι. απο τους πολιτικους μεγαλυτερη εντυπωση μου εκανε ο Φρανσουα Μιτεραν γιατι εκτος απο πολιτικος ηταν κι ενας πνευματικος ανθρωπος με μεγαλη αγαπη για την Ελλαδα και ο Φιντελ Καστρο γι αυτο που συμβολιζε στα νιατα μας , η γνωριμια μαζι του δεν με απαγοητευσε, αντιθετα ηταν ενας πληθωρικος και ταυτοχρονα φιλικος ηγετης.


Θα ήθελα να μου μιλήσετε για τη γνωριμία και συνεργασία σας με το Μίκη Θεοδωράκη.

Τον Μικη τον συναντησα στον Συλλογο φιλων ελληνικης μουσικης ( ΣΦΕΜ) που ειχα γραφτει σε ηλικια 15 χρονων . Εκει γνωρισα και τον Λοιζο, τον Μαρκοπουλο, αργοτερα τον Σαβοπουλο, τον Λεοντη και αλλους. Με ειχαν βαλει στη χορωδια και σε μια συναυλια ειπα και τον " Καημο", τοτε ηρθε ο Μικης και ειπε στη μητερα μου που με συνοδευε " Η κορη σου θα γινει μεγαλη τραγουδιστρια " και σε μενα " το ξερεις οτι θα γινεις η ιερεια των τραγουδιων μου?" και εγω με το θρασος της ηλικιας μου του απαντησα " Ναι το ξερω". Αυτο ηταν,  μετα εγραψε 6 τραγουδια για την φωνη μου που εξεδωσε ο Λαμπροπουλος της Κολουμπια σε δισκους των 33 στροφων, μετα ηρθε το Μαουτχαουζεν και η ιστορια πηρε τον δρομο της.

Πώς σας φαίνεται η σημερινή εξέλιξη του ελληνικού τραγουδιού;

 Το συγχρονο ελληνικο τραγουδι το σφραγισε η δεκαετια του 60, Ο Θεοδωρακης, ο Χατχηδακης και οι νεωτεροι Ξαρχακος και Σαββοπουλος, Λοιζος, Μαρκοπουλος, και αλλοι. Η επιτυχια ηταν μεγαλη, ακουστηκε ενας νεος ηχος και η ελληνικη ποιηση εδωσε υποσταση. Το εντεχνο που ονομαστηκε ελληνικο τραγουδι εξεφρασε συλλογικα τους Ελληνες, εγινε γνωστο διεθνως, καθιερωθηκε και σημερα θεωρειται κλασσικο και διαχρονικο. Οι συνθηκες τωρα εχουν αλλαξει, ζουμε την παγκοσμιοποίηση,την εποχη του Ιντερνετ, και εχει χαθει η ιδιαιτεροτητα της ........ δημιουργιας που γινεται και παγκοσμια, παρ ολα αυτα υπαρχουν νεοι, στους οποιους πιστευω, με ταλεντο και εκφραζουν με μικρα γκρουπ την εποχη μας, με διεθνεις επιρροες, στο τραγουδι, την Ποπ, την Τζαζ, στο νεωτερο λαικο, επισης υπαρχουν εξαιρετοι τραγουδιστες οπως ο Πασχαλιδης , ο Μαλαμας , και αλλοι.

Σήμερα, πιστεύετε ότι υπάρχει περίπτωση να γραφτεί ξανά πολιτικό τραγούδι από κάποιον νέο καλλιτέχνη, όπως αυτά που έγραφε ο Μίκης Θεοδωράκης;

Οπως αυτα οχι, και δεν θα ηταν και σωστο, αλλα νεα τραγουδια που να απηχουν τη σημερινη εποχη γραφονται και θα γραφονται εχοντας στις αποσκευες τους τις επιρροες απο μια πλουσια μουσικη παραδοση που προστεθηκαν σ αυτη και ο Χατζηδακης και ο Μικης.

Yπήρξατε βουλευτής επικρατείας του ΠΑΣΟΚ για την τετραετία 1989-1993. Ποιά θεωρείτε ότι είναι τα στοιχεία εκείνα που πρέπει να έχει ένας πολιτικός για να φέρει την εποικοδομητική αλλαγή στη χώρα μας;

Δεν ειμαι πολιτικος, συμβολικα υπηρξα σε μια δυσκολη πολιτικη συγκηρια στη Βουλη για 3 χρονια και συνεργαστηκα στα πολιτιστικα με την Μελινα Μερκουρη. Ο πολιτισμος πρεπει να αφορα ολα τα κομματα εξισου, ειναι προτεραιοτητα στην Ελλαδα, κακως τον αγνοουν οσοι τον αγνοουν.

“Εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.” είπε κάποτε ο σπουδαίος Οδυσσέας Ελύτης. H σημερινή Ελλάδα, νομίζω πως διαφέρει σε μεγάλο βαθμό από εκείνη που ονειρεύτηκε ο μεγάλος Έλληνας νομπελίστας. Αντικρίζοντας τη γονατισμένη χώρα μας, τί πιστεύετε, μπορούμε να ξαναφτιάξουμε;

Πολλες φορες η Ελλαδα γονατισε στην πορεια της, και παντα τα καταφερνε να ξανασηκωθει και να βρει τον βηματισμο της και τη θεση της στο συγχρονο κοσμο. Θα τα καταφερει και τωρα αρκει να δειξουμε ολοι αλληλεγγυη και συμπονοια. Δεν εχουμε να ζηλεψουμε τιποτα απο τους ξενους  αν πιστεψουμε στον εαυτο μας και στις δυναμεις μας που ειναι πολλες, αντι να ειμαστε διηρημενοι και ανοργανωτοι. εμπνευση χρειαζεται και πιστη στο κοινο καλο.

“Όποιος διατηρεί την ικανότητα να βλέπει την ομορφιά, δεν γερνάει ποτέ.” πίστευε ο Κάφκα. Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να διατηρήσουν ακμαίο το μυαλό και την ψυχή;

Η εργασια , η αφοσιωση και η πιστη σε αυτο που κανεις. Η διαθεση μας να ειμαστε θετικοι. Η συνεχης γκρινια και η πολεμικη ο ενας απεναντι στον αλλο δεν οδηγει πουθενα, μας καθηλωνει, και οσον αφορα την τεχνη, τα γραμματα και το τραγουδι, μας εξευγενιζουν και μας προσφερουν παρηγορια και γνωση, κυριως αυτογνωσια. Οι τεχνες και τα βιβλια μας κανουν καλυτερους ολους, μας πανε λιγο πιο περα που ειναι και το ζητουμενο.


“Δεν πειράζει να διστάζεις, αν μετά προχωράς μπροστά.” είπε κάποτε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ. Υπήρξε κάποια στιγμή στη ζωή σας που λυγίσατε αλλά καταφέρατε να προχωρήσετε; Αν ναι, τί σας βοήθησε να συνεχίσετε;

 Τιποτα δεν ειναι ευκολο και τιποτα δεν προσφερεται. Πολλες δυσκολιες αντιμετωπιζουμε ολοι μας στη ζωη, ειναι φορες μαλιστα που τις θεωρουμε ανυπερβλητες, ομως ολα ξεπερνιουνται οταν πιστευεις σε αυτο που κανεις, εισαι ταγμενος με αγωνιστικη διαθεση. Δεν τα παρατας. Δηλωνεις παρων.

Με το σύζυγό σας, κ. Τηλέμαχο Χυτήρη, είστε μαζί από την εποχή που ήταν ακόμη ποιητής και φοιτητής της φιλοσοφικής στη Φλωρεντία. Πιστεύετε ότι ο έρωτας έχει διάρκεια και αν λήξει μπορεί να αναγεννηθεί;

 Ο ερωτας γινεται αγαπη και συμβιωση με σεβασμο στη προσωπικοτητα του αλλου. Δεν υπαρχει αλλος δρομος. Με τον Τηλεμαχο αυτο υπηρξε απο την αρχη, με βοηθεια ο ενας στον αλλο οταν χρειαζεται χωρις να στερεις την ελευθερια του αλλου. Η ζωη του καλλιτεχνη ειναι δυσκολη, αλλα ο Τηλεμαχος ειναι ποιητης και πνευματικος ανθρωπος και τα ξερει αυτα. Αυτο βοηθησε και στη σχεση μας με τον γιο μας.

Τι χρειάζεται για να γίνει ο έρωτας αγάπη; Πόσο δύσκολο είναι κατά τη γνώμη σας;

 Ερχεται μονο του αν υπαρχει αλληλοσεβασμος και χωρος ελευθεριας και στους δυο.

Ο Μάνος Χατζιδάκις σχολίασε το ευτυχές γεγονός της γέννησης του γιου σας Στέφανου στο περιοδικό Τέταρτο ως εξής: "Εθνική εορτή (συνήθης ετησία). Έκλειψη ολική Σελήνης (ασυνήθης). Γεννήθηκε ο γιος της Μαρίας της Φαραντούρη και του Τηλέμαχου Χυτήρη. Το μόνο πρωτογενές γεγονός της ημέρας. Να τους ζήσει. Μ’ όλες μας τις ευχές. Μ’ όλη μας την καρδιά. Μ’ όλη μας την αγάπη". Σήμερα, ακολουθεί τη δική του αθόρυβη πορεία στην τέχνη της μουσικής. Τί εύχεστε για το παιδί σας, κυρία Φαραντούρη- τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο και ποιά είναι η κύρια συμβουλή που του έχετε δώσει;

Να ειναι ευτυχισμενος με οτι κανει μετα απο ελευθερη επιλογη. Εμεις του συμπαραστεκομαστε, τα αλλα θα τα βρει μονος του.

“Λίγο ακόμα, να σηκωθούμε. Λίγο ψηλότερα, λίγο ψηλότερα, λίγο ψηλότερα.” γράφει ο Γιώργος Σεφέρης. Πόσο εύκολο είναι να σηκωθεί κάποιος που δέχτηκε χτυπήματα της μοίρας;

 Εχουμε καθηκον απεναντι στον εαυτο μας να σηκωθουμε λιγο ψηλοτερα, που σημαινει να γινουμε καλυτεροι. Πιστευω στον " αγωνιζομενο ανθρωπο" αυτον που δεν τα περιμενει ολα στο πιατο. Αυτον μην τον φοβαστε, θα αντιμετωπισει και ολες τις δυσκολιες κι οτι πετυχει, εστω και λιγο θα ειναι η αμοιβη του. Οι αξιες στη ζωη ειναι κατ αρχην ανθρωπιστικες, δεν αγοραζονται με χρημα.

“Κοιμήσου Περσεφόνη

στην αγκαλιά της γης

στου κόσμου το μπαλκόνι

ποτέ μην ξαναβγείς.

Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία

κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα

τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία

άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα.” γράφει ο Νίκος Γκάτσος. Στο αντίκρυσμα μιας απογοητευτικής εικόνας, ποιές είναι οι σκέψεις σας, κυρία Φαραντούρη;

Ο ανθρωπος εχει την ταση και παροτρυνεται σε αυτο και ειναι πλεονεκτης, κατακτητικος χωρις μετρο, ετσι μεταβαλεται σε αυτοκαταστροφικος. Οτι δεν σεβεσαι αυτο σε τιμωρει. Ολοι θελουν να εκμεταλευτουν το περιβαλλον, απο τους μεγαλους επιχηρηματιες μεχρι τον αγροτη που προσπαθει να φαει, ενα μετρο απο την δημοσια εκταση. Οταν πληγωσεις τη φυση για ιδιον οφελος, μια μερα θα δεχθεις την εκδικηση της. Ειδατε τι εγινε περυσι στην Μανδρα. Ο Γκατσος ως πνευματικος και ευαισθητος τα ειδε ολα πριν συμβουν με τους στιχους του και ο Χατζιδακις εκανε ενα ωραιο τραγουδι με την " Περσεφονη"


”Είχεν αντρεία και θάρρος και αιώνια θα θρηνώ

το πηδηχτό του βήμα το γέλιο το γλυκό

ανάθεμα την ώρα κατάρα τη στιγμή

σκοτώσαν οι εχθροί μας το γελαστό παιδί”. Αυτοί οι στίχοι  ραγίζουν την καρδιά μου, κάθε φορά που ακούω αυτό το τραγούδι. Από τότε που ήμουν παιδί. Ποιά ήταν τα δικά σας συναισθήματα, όταν το ακούσατε για πρώτη φορά και το ερμηνεύσατε;

Για να φτασεις στην ερμηνεια του τραγουδιου χρειαζεται τεχνικη αλλα και συναισθημα, πρεπει να ταυτιστεις μεχρισ ενος σημειου με αυτο που ερμηνευεις. Το " Γελαστο παιδι" απηχουσε και μια δυσκολη πολιτικα εποχη , δεν ειναι τυχαιο που ταυτιστηκε με τον Λαμπρακη και την δολοφονια του στη Θεσσαλονικη. Πολλα τραγουδια του Μικη εχουν ενα συναισθηματικο φορτιο , ταυτισμενα με τα γεγονοτα της εποχης μας.

Για κάποιον μες στον κόσμο είν’ αργά ποιος τη ζωή μου, ποιος την κυνηγά;” Υπήρξε κάποια στιγμή που σκεφτήκατε ότι είναι αργά;

Ευτυχως οχι, τουλαχιστον ακομα. Στο καιρο της δικτατοριας ομως, το κυνηγι των δημοκρατικων ειχε εξελιχθει σε εθνικο χομπυ. Δυστυχως.

“Ένας κρατούσε το μαχαίρι

άλλος κρατούσε το σπαθί

κι εγώ σου κράταγα το χέρι

το χέρι μου να ζεσταθείς.” γράφει ο Νίκος Γκάτσος... Πόσο εύκολο είναι να μας κρατήσει κάποιος το χέρι και να σταθεί δίπλα μας;

 Η αλληλεγγυη και η συμπαρασταση στον αλλο ειναι η μεγαλυτερη αξια στην εποχη μας. το σκεφτομαι με την οικονομικη κριση και την απελπισια πολλων , το σκεφτομαι και με τους αμοιρους τους προσφυγες και μεταναστες. Ο Γκατσος στο τραγουδι αυτο , το " Ματωμενο φεγγαρι" το ειχε γραψει τοτε για την Κυπρο.


Ποιά είναι η μεγαλύτερη φοβία σας;

Προσπαθω να μην σκεπτομαι αρνητικα. Η ζωη απαιτει αισιοδοξια για να μπορεις να προχωρας και να δημιουργεις. Αλλα και οι πολεμοι στην εποχη μας, τα αθωα θυματα, το μισος που καλλιεργειται , με εξοργιζουν. Αναρωτιεμαι ποτε ο ανθρωπος θα γινει ανθρωπος με το αλφα κεφαλαιο.

Ποιοί είναι οι ήρωές σας στην πραγματική ζωή;

Οι απλοι ανθρωποι , οπως ηταν οι γονεις μου.

Από τις εμπειρίες που είχατε έως σήμερα, υπάρχει κάτι για το οποίο έχετε μετανιώσει ;

Κατι μεγαλο οχι, μικρα λαθη παντα γινονται, τα αντιμετωπιζουμε και προχωραμε. Γενικα αποφευγω να στεκομαι στο παρελθον στα θετικα του και στα αρνητικα του, προτιμω να κοιταζω μπροστα στο τωρα και στο κοντινο μελλον. Εχω τοσες υποχρεωσεις στη δουλεια μου που δεν επιτρεπω στον εαυτο μου να γυρναει πισω.


Από τη γνωριμία και τη συνεργασία σας με το Μάνο Χατζιδάκι, τί θα σας μείνει αξέχαστο;

Η γλυκυτητα του ανθρωπου, η σοφια και το χιουμορ του. Ο Μικης και ο Μανος ηταν σαν δυο επι πλεον θετοι πατερες, για μενα, τους σεβομουνα παντα και τους αγαπουσα. Ο Μικης βεβαια ηταν πιο κοντα, στην καθημερινοτητα μου, γυρισαμε μαζι ολο τον κοσμο, ταυτιστηκαμε, ο μανος απο την αλλη ειχε τις ιδιορυθμιες του, γραφαμε τραγουδια η καναμε προβες στις πιο απιθανες ωρες και του αρεσε η παρεα εξω απο το χρονο και τις συμβασεις.

Ποιον στίχο ποιήματος ή τραγουδιού αγαπάτε περισσότερο και γιατί;

Α! Δεν ειναι ενας, ειναι πολλοι γιατι το τραγουδι μας στηριχθηκε στη μεγαλη ποιηση, επομενως δεν ειναι ενας στιχος ειναι ενας κοσμος ολοκληρος , λυρισμου και εσωτερικης αληθειας.

Ποια είναι η αδικία που σας “πνίγει” σήμερα;

Αυτο που με "επνιγε " παντα, η φοβερη κοινωνικη ανισοτητα στον κοσμο.