14 Αυγούστου 2022

Salman Rushdie | O συγγραφέας του αμφιλεγόμενου μυθιστορήματος & η απόπειρα δολοφονίας του

Μαχαιρώθηκε και γρονθοκοπήθηκε 10 με 15 φορές μέσα σε 20 δευτερόλεπτα από τον Hadi Matar
Μαχαιρώθηκε και γρονθοκοπήθηκε 10 με 15 φορές μέσα σε 20 δευτερόλεπτα από τον Hadi Matar

Ο μυθιστοριογράφος Salman Rushdie θεωρείται ένας από τους πιο διάσημους και επιτυχημένους Βρετανούς συγγραφείς όλων των εποχών. Το δεύτερο μυθιστόρημά του, Midnight`s Children κέρδισε το περίφημο Βραβείο Μπούκερ,  το 1981.

Αλλά ήταν το τέταρτο μυθιστόρημά του, The Satanic Verses, που εκδόθηκε το 1988, το οποίο έγινε το πιο αμφιλεγόμενο έργο  του- προκαλώντας διεθνή αναταραχή χωρίς προηγούμενο.

Στον ισλαμικό κόσμο, πολλοί μουσουλμάνοι αντέδρασαν με μανία στη δημοσίευση του βιβλίου, υποστηρίζοντας ότι η απεικόνιση του προφήτη Μωάμεθ ήταν σοβαρή προσβολή της πίστης τους.

Απειλές θανάτου κατά του συγγραφέα τον ανάγκασαν να κρυφτεί και η βρετανική κυβέρνηση τον έθεσε υπό αστυνομική προστασία.

Το Ιράν διέκοψε γρήγορα τις σχέσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο σε ένδειξη διαμαρτυρίας και ο ανώτατος ηγέτης της χώρας, ο Ayatollah Ruhollah Khomeini, εξέδωσε διάταγμα - ζητώντας τη δολοφονία του μυθιστοριογράφου το 1989 - το έτος μετά τη δημοσίευση του βιβλίου.

Αλλά στη Δύση, συγγραφείς και διανοούμενοι κατήγγειλαν την απειλή για την ελευθερία της έκφρασης που συνιστά η βίαιη αντίδραση στο βιβλίο.

Copies of Salman Rushdie`s novel The Satanic Verses on sale in the UK, circa 1988.

 

 

Ο Salman Rushdie  πέρασε χρόνια κρυμμένος. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, δηλώνοντας «Α, πρέπει να ζήσω τη ζωή μου», επανήλθε στην κοινωνία, εμφανιζόμενος τακτικά δημόσια σε όλη τη Νέα Υόρκη χωρίς εμφανή ασφάλεια.

Το πρωί της Παρασκευής, κάθε αίσθηση ότι οι απειλές για τη ζωή του ανήκαν στο παρελθόν διαλύθηκε,  όταν κάποιος όρμησε στη σκηνή του ιδρύματος Chautauqua στη Δυτική Νέα Υόρκη, όπου ο συγγραφέας  επρόκειτο να μιλήσει για τις Ηνωμένες Πολιτείες ως ασφαλές καταφύγιο για εξόριστους συγγραφείς. Ο δράστης μαχαίρωσε τον 75χρονο Rushdi στην κοιλιά και τον λαιμό, είπαν η αστυνομία και οι μάρτυρες, προσπαθώντας να συνεχίσει την επίθεση, παρόλο που αρκετοί άνθρωποι τον κράτησαν πίσω.

Ο Hadi Matar παρουσιάζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως υποστηρικτής του «σιιτικού εξτρεμισμού» και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC).Σε αναρτήσεις παρουσιάζεται και πλαστό δίπλωμα οδήγησης που φέρεται να του ανήκει με το όνομα “Hassan Mughniyah”, ενώ κατά τους ειδικούς συνδέεται και με την φιλοϊρανική οργάνωση Χεζμπολάχ του Λιβάνου.

 

Author Salman Rushdie is transported to a helicopter after he was stabbed at the Chautauqua Institution

Author Salman Rushdie stabbed on stage in Chautauqua, New York

Ποιος είναι ο Salman Rushdie

 

Ο Salman Rushdie γεννήθηκε στη Βομβάη  δύο μήνες πριν από την ανεξαρτησία της Ινδίας από τη Βρετανία.

Σε ηλικία 14 ετών, στάλθηκε στην Αγγλία και στο σχολείο στην πόλη του Ράγκμπι, και αργότερα πήρε πτυχίο ιστορίας στο διάσημο Kings College του Κέιμπριτζ.

Έγινε Βρετανός υπήκοος και επέτρεψε να λήξει η μουσουλμανική πίστη του. Εργάστηκε για λίγο ως ηθοποιός και στη συνέχεια ως διαφημιστικός κειμενογράφος, ενώ έγραφε μυθιστορήματα.

Το πρώτο του βιβλίο που εκδόθηκε, Grimus, δεν σημείωσε τεράστια επιτυχία, αλλά ορισμένοι κριτικοί τον είδαν ως συγγραφέα με σημαντικές δυνατότητες.

Ο Rushdie χρειάστηκε πέντε χρόνια για να γράψει το δεύτερο βιβλίο του, Midnight`s Children, το οποίο κέρδισε το Βραβείο Μπούκερ το 1981. Έτυχε μεγάλης αναγνώρισης και πούλησε μισό εκατομμύριο αντίτυπα.

Tο τρίτο μυθιστόρημα του Rushdie, "Shame" - που κυκλοφόρησε το 1983 - αφορούσε ένα σχεδόν μεταμφιεσμένο Πακιστάν. Τέσσερα χρόνια αργότερα, έγραψε το Χαμόγελο του Τζάγκουαρ, μια αφήγηση ενός ταξιδιού στη Νικαράγουα.

Τον Σεπτέμβριο του 1988 εκδόθηκε το έργο που θα έθετε σε κίνδυνο τη ζωή του, “Οι Σατανικοί Στίχοι”. Το σουρεαλιστικό, μεταμοντέρνο μυθιστόρημα πυροδότησε οργή σε ορισμένους μουσουλμάνους, οι οποίοι θεώρησαν το περιεχόμενό του βλάσφημο.

Η Ινδία ήταν η πρώτη χώρα που το απαγόρευσε. Το Πακιστάν ακολούθησε το παράδειγμα, όπως και διάφορες άλλες μουσουλμανικές χώρες και η Νότια Αφρική.

Το μυθιστόρημα εγκωμιάστηκε από πολλούς και κέρδισε το βραβείο Whitbread για μυθιστορήματα. Αλλά η αντίδραση στο βιβλίο αυξήθηκε και δύο μήνες αργότερα, οι διαμαρτυρίες στους δρόμους πήραν δυναμική.

Demonstration Against Salman Rushdie`s book The Satanic Verses in Paris, February 26, 1989

 

Διαδηλωτές εθεάθησαν να διαμαρτύρονται κατά των Σατανικών Στίχων στο Παρίσι τον Φεβρουάριο του 1989

Μερικοί Μουσουλμάνοι το θεώρησαν προσβολή προς το Ισλάμ. Διαφώνησαν -μεταξύ άλλων- στο να δώσουν σε δύο ιερόδουλες στο βιβλίο ονόματα συζύγων του προφήτη Μωάμεθ.

Ο τίτλος του βιβλίου αναφερόταν σε δύο στίχους που αφαιρέθηκαν από τον Προφήτη Μωάμεθ από το Κοράνι, επειδή πίστευε ότι ήταν εμπνευσμένοι από τον διάβολο.

Τον Ιανουάριο του 1989, μουσουλμάνοι στο Μπράντφορντ στο Ηνωμένο Βασίλειο έκαψαν τελετουργικά ένα αντίγραφο του βιβλίου και οι εφημεριδοπώλες WHSmith σταμάτησαν να το εκθέτουν εκεί. Ο συγγραφέας απέρριψε τις κατηγορίες για βλασφημία.

Στη Βομβάη 12 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια έντονων μουσουλμανικών ταραχών, η βρετανική πρεσβεία στην Τεχεράνη λιθοβολήθηκε και επιβλήθηκε χρηματική επιβράβευση 3 εκατομμυρίων δολαρίων (2,5 εκατ. £) στο κεφάλι του συγγραφέα.

Εν τω μεταξύ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ορισμένοι μουσουλμάνοι ηγέτες ζήτησαν μετριοπάθεια, άλλοι υποστήριξαν τον αγιατολάχ. Οι ΗΠΑ, η Γαλλία και άλλες δυτικές χώρες καταδίκασαν την απειλή θανάτου.

Ο Rushdi εξέφρασε τη βαθιά του λύπη για την αγωνία που είχε προκαλέσει στους μουσουλμάνους, αλλά ο αγιατολάχ ανανέωσε την έκκλησή του για το θάνατο του συγγραφέα.

Το εν λόγω βιβλίο του ωστόσο,  έγινε best-seller και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Οι διαμαρτυρίες ενάντια στην ακραία μουσουλμανική αντίδραση υποστηρίχθηκαν από τις χώρες της ΕΕ, οι οποίες ανακάλεσαν προσωρινά τους πρεσβευτές τους από την Τεχεράνη.

An Indian Muslim wears a mask of Indian writer Salman Rushdie as he displays a placard condemning Rushdie during a protest in Bombay, 12 January 2004. During the protest against Rushdie`s presence in the city, organised by several Muslim organisations, a reward of Rs.100,000 (2,199 USD) to anyone who blackens the face of Rushdie,who in his book The Satanic Verses allegedly made remarks against Islam`s holy prophet Mohammed.

 

Ο  συγγραφέας δεν ήταν το μόνο άτομο που απειλήθηκε για το περιεχόμενο του βιβλίου.

Ο Ιάπωνας μεταφραστής του βρέθηκε νεκρός σε ένα πανεπιστήμιο βορειοανατολικά του Τόκιο τον Ιούλιο του 1991.

Η αστυνομία είπε ότι ο μεταφραστής Hitoshi Igarashi, ο οποίος εργαζόταν ως επίκουρος καθηγητής συγκριτικής κουλτούρας, μαχαιρώθηκε πολλές φορές και αφέθηκε στο διάδρομο έξω από το σπίτι του γραφείο στο Πανεπιστήμιο Tsukuba. Ο δολοφόνος του δεν βρέθηκε ποτέ.

Νωρίτερα τον ίδιο μήνα, ο Ιταλός μεταφραστής, Ettore Capriolo, μαχαιρώθηκε στο διαμέρισμά του στο Μιλάνο, αν και επέζησε της επίθεσης.

Και ο Νορβηγός μεταφραστής του βιβλίου, William Nygaard, που πυροβολήθηκε το 1993 έξω από το σπίτι του στο Όσλο - επέζησε επίσης.

Ο Rushdi έχει παντρευτεί τέσσερις φορές και έχει δύο παιδιά. Τα τελευταία χρόνια ζούσε στις ΗΠΑ και τιμήθηκε ιππότης το 2007 από τη βασίλισσα για τις υπηρεσίες του στη λογοτεχνία.

Το 2012, δημοσίευσε τα απομνημονεύματα της ζωής του στον απόηχο της διαμάχης για τους "Σατανικούς Στίχους".

Η θανατική ποινή εναντίον του Rushdi έπαψε να υποστηρίζεται επίσημα από την κυβέρνηση του Ιράν το 1998 και τα τελευταία χρόνια ο συγγραφέας απολαμβάνει ένα νέο επίπεδο ελευθερίας.

Οι απειλές για τη ζωή του όμως δεν σταμάτησαν ποτέ... 

Salman Rushdie, outside King`s College chapel in Cambridge in 1993