01 Οκτωβρίου 2018

Πως η Αριστερά ανακάλυψε την Αμερική με καθυστέρηση 70 ετών

Η Αριστερά ήταν μια γοητευτική ιδέα για όσους οραματίζονταν πως ένα λιοντάρι, ένα κροκόδειλος , κι ένας λύκος, μπορούν κάτσουν στο ίδιο τραπέζι μ` ένα κοπάδι αντιλόπες, χωρίς να γίνει μακελειό.- Από τον Αλέξανδρο Δράκο
Η Αριστερά ήταν μια γοητευτική ιδέα για όσους οραματίζονταν πως ένα λιοντάρι, ένα κροκόδειλος , κι ένας λύκος, μπορούν κάτσουν στο ίδιο τραπέζι μ` ένα κοπάδι αντιλόπες, χωρίς να γίνει μακελειό.- Από τον Αλέξανδρο Δράκο
Στην συνέντευξη που έδωσε στην Wall Street Journal πριν από μια βδομάδα ο Αλέξης Τσίπρας ήταν όσο πιο ξεκάθαρος γινόταν : «Αν θέλουμε να προστατεύσουμε το εθνικό συμφέρον μας, να αναβαθμίσουμε τον ρόλο της χώρας και να την κάνουμε μέρος της λύσης και όχι μέρος του προβλήματος -όπως ήταν τρία χρόνια πριν- αυτό σημαίνει ότι πρέπει να διαμορφώσουμε συμμαχίες. Και ο καλύτερος στρατηγικός σύμμαχος στην περιοχή είναι οι ΗΠΑ».  Και συνέχισε :  «Η συνεργασία και οι σχέσεις μας με τις ΗΠΑ είναι καλύτερες από ποτέ. Ίσως αυτό είναι περίεργο, αλλά είναι αλήθεια» .

Ακούγεται ίσως περίεργο, αλλά ίσως και να μην είναι τόσο. Πριν από 42 χρόνια, το καλοκαίρι του 1976, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αγορεύοντας στην Βουλή είχε δηλώσει τα εξής: «Η Ελλάς – και θα το επαναλάβω παρ’ ότι γνωρίζω ότι θα ενοχλήσω τον πρόεδρο τού Πα.ΣΟ.Κ. – η Ελλάς, πολιτικά, αμυντικά, οικονομικά, πολιτιστικά, ανήκει εις την Δύσιν». Ήταν η εποχή που ο μεγάλος του αντίπαλος του, ο Πρόεδρος του Πασόκ Ανδρέας Παπανδρέου, όπου στεκόταν και όπου βρισκόταν δήλωνε πως "Η Ελλάς ανήκει στους Έλληνες", ήταν ακόμη η εποχή που ο Ανδρέας Παπανδρέου δήλωνε "Έξω από την ΕΟΚ, έξω από το ΝΑΤΟ". Ήταν τα δημοφιλή συνθήματα της τότε ανερχόμενης τότε Αριστεράς, που δεν λεγόταν Αριστερά, αλλά Σοσιαλισμός.

Όσο βγήκα εγώ από την ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ, άλλο τόσο βγήκατε κι εσείς.

Εκείνη την εποχή που, αρκετά νεότερος παρακολουθούσα τα πολιτικά πράγματα, είχα μια απορία που άργησα να την απαντήσω. Το πως οι μάζες που ακολουθούσαν τότε το Πασόκ και λάτρευαν τον αρχηγό του, αποδίδοντας του περίπου μεσιανικές ιδιότητες, το πως λοιπόν αυτές οι μάζες πίστευαν πως ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν στ`αλήθεια αντιαμερικανός ή ότι σκόπευε στ`αλήθεια να βγάλει την Ελλάδα από την ΕΟΚ και το ΝΑΤΟ . Ο άνθρωπος μόνο που δεν έγραφε στο κούτελο του USA, ή κάτι άλλα αμερικάνικα ακρωνύμια που ήταν πολύ της μόδας εκείνη την εποχή.

Το ερώτημα παραμένει, αλλά όχι και η απορία. Για τις μάζες που ψηφίζουν Αριστερά, αρκεί να δηλώσεις πως είσαι Αριστερός και μετά μπορείς να κάνεις ότι θέλεις. Ανατριχιαστικό αλλά αληθεύει.

Αυτό καλύτερα απ` όλους το ήξεραν όμως οι Αμερικανοί. Και η Δύση γενικότερα.

Το δράμα της σύγχρονης Αριστεράς πήρε τα χαρακτηριστικά που την ακολουθούν ακόμη και σήμερα, στην διάρκεια και αμέσως μετά την λήξη του Εμφυλίου, αλλά η βάση δημιουργήθηκε πολλά χρόνια πιο πριν. Για την ακρίβεια 100 χρόνια πριν όταν δημιουργήθηκε η Σοβιετική Ένωση, το 1918. Τότε που Δικτατορία το Προλεταριάτου πήρε για πρώτη φορά σάρκα και οστά.

Ο κομουνισμός που στηρίχθηκε στο αρκετά αφελές βιβλίο του Καρλ Μαρξ, το Κεφάλαιο, ήταν ένα αναγκαίο παγκόσμιο πείραμα, που στην βάση του υπήρχε το μεγάλο μέγεθος της εποχής. Η Βιομηχανία. Η Βιομηχανία άλλαξε πρακτικά την μορφή του κόσμου. Άλλαξε τι συνθήκες και τις δυνατότητες της παραγωγής, που ξέφυγε από τα δεδομένα της βιοτεχνικής επεξεργασίας και της αγροτικής παραγωγής. Έκανε επίσης κάτι άλλο. Μεγάλα πλήθη άρχισαν να συνωστίζονται στις μεγάλες πόλεις, ή όπου εν πάση περιπτώσει υπήρχαν βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Οι μεγάλες συγκεντρωμένες μάζες αποτελούν πάντα έναν κίνδυνο για την εξουσία και ειδικά για τα μέσα που υπήρχαν εκείνη την εποχή. Επίσης εκείνη την εποχή κανείς δεν ήξερε αν ο καλύτερος "χειριστής" του τεραστίου μεγέθους της Βιομηχανίας, θα έπρεπε να είναι αποκλειστικά το Κράτος ή οι Ιδιώτες. Ο κομμουνισμός ήταν καταλληλότερος για να χειριστεί τις μάζες γιατί στην βάση του είχε μια κυνική αλήθεια. Αφού οι μάζες "σκανδαλίζονται" από την εικόνα των πλουσίων που κυκλοφορούσαν ανάμεσα τους, στον κομμουνισμό απλώς δεν θα τους έβλεπαν. Γιατί και ο κομουνισμός κι αυτός καπιταλισμός είναι, μόνο που εκεί οι καπιταλιστές, που είναι τα μέλη του κόμματος, απλώς δεν φαίνονται. Και επίσης οι τόποι που θα διασκέδαζαν, η Κριμαία για παράδειγμα, δεν θα ήταν σε κοινή θέα.

Η Ελλάδα όπως και η υπόλοιπη Δύση εκείνη την εποχή, πήραν τα μηνύματα αυτού παγκόσμιου πειράματος, από μακριά. Με μια εικόνα εξωραϊσμένη, αφού μόνο όσα επέτρεπε το κόμμα, έβλεπαν τα φώτα της δημοσιότητας. Δεν έβλεπαν ούτε τα γκούλαγκ, ούτε τις ψυχιατρικές κλινικές, είτε τις εκτελέσεις των αντιφρονούντων. Που ήταν πολλοί. Εκατομμύρια για την ακρίβεια.

Για την Δύση όμως της εποχής του Μεσοπολέμου, ο κομμουνισμός έμοιαζε με μια γοητευτική προοπτική, που συνάρπαζε τόσο τις μάζες, όσο και τους διανοούμενους. Ήταν τότε που δημιουργήθηκε αυτή η γοητευτική έννοια της "Αριστεράς". Μια κοινωνία που όλοι θα ήταν ίσοι και όλοι θα περνούσαν καλά κι εμείς καλύτερα. Ένα ρομαντικό παραμύθι συναρπαστικό για πολλούς, με κάποιες σημαντικές ατέλειες όμως. Δεν έλεγε για παράδειγμα το πως θα βγαίνουν τα λεφτά με τα οποία όλοι θα περνάμε καλά. Ή το πως η Εξουσία θα ήταν ένα και το αυτό με την Μάζα, όταν εξ ορισμού το ένα υπάρχει για να εξουσιάζει το άλλο. Μια γοητευτική ιδέα για όσους οραματίζονταν πως ένα λιοντάρι, ένα κροκόδειλος , κι ένας λύκος, μπορούν κάτσουν στο ίδιο τραπέζι μ` ένα κοπάδι αντιλόπες χωρίς να γίνει μακελειό. Ήταν μια ιδέα που έμοιαζε καλή για όσους δεν είχαν διαβάσει ποτέ την Θεωρία του Δαρβίνου για την Εξέλιξη των Ειδών, ή τις θεωρίες του Φρόυντ, για την δύναμη των Ενστίκτων, ή το περίφημο βιβλίο του Μακιαβέλι, τον Ηγεμόνα, όπου εξηγεί αυτά που θα έπρεπε να κάνεις ένας Ηγεμόνας, αν ήθελε να κρατήσει αυτήν την ιδιότητα, ή και την εξ ίσου ενδιαφέρουσα πραγματεία του Ελίας Κανέτι με τον χαρακτηριστικό τίτλο "Η Μάζα και η Εξουσία".

Η Αριστερά παγκοσμίως ζούσε σε μια συναρπαστική και εκτός πραγματικότητας Ουτοπία.

Και περισσότερο ίσως από όλες τις Αριστερές του κόσμου, η ελληνική Αριστερά.

Η ελληνική Αριστερά ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με την πραγματικότητα, δηλαδή σε μια μετωπική σύγκρουση με την πραγματικότητα, αμέσως μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, όταν είχε την εντύπωση, πως είναι εξ ίσου μεγάλη και παγκόσμια δύναμη, με τις δυο υπερδυνάμεις που προέκυψαν μετά τον πόλεμο, δηλαδή τις ΗΠΑ και την Σοβιετική Ένωση. Για την ελληνική Αριστερά, η συμφωνία της Γιάλτας, με τη οποία η Σοβιετική Ένωση με τον Στάλιν, οι ΗΠΑ με τον Ρούζβελτ και το Ηνωμένο Βασίλειο με τον Τσώρτσιλ, χώρισαν την Ευρώπη σε σφαίρες επιρροής και σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα θα ανήκε στην Δύση, απλώς δεν ίσχυε. Έτσι επιδόθηκε σε έναν αναίτιο εμφύλιο. που δεν είχε δυνατότητα να κερδηθεί.

Η ήττα στον εμφύλιο, δημιούργησε στην ελληνική Αριστερά μια ιδιαίτερη ψυχολογία ήττας, μια πικρία και μια άρνηση της πραγματικότητας. Έτσι έμεινε πεισματικά έξω από όλες τις παγκόσμιες εξελίξεις, από κάθε οικονομική πραγματικότητα που διαμόρφωναν οι σύγχρονες συνθήκες και σε μια εμμονική προσήλωση στο όραμα της. Το κύριο χαρακτηριστικό της ήταν η άρνηση σε οτιδήποτε καινούργιο και λειτουργικό, κυρίως σε ότι είχε σχέση με την οικονομία. Αυτή η εμμονή σε μια ιδεολογία που δεν είχε αντίκρυσμα ήταν αυτό ακριβώς που την έκανε και τόσο ευάλωτη.

Αυτή την εμμονή της Αριστεράς στον ουτοπικό της κόσμο, την γνώριζαν καλύτερα απ` όλους οι Αμερικανοί, που ομολογουμένως είναι και άσσοι στο μάρκετινγκ και στο μπράντινγκ. Γι αυτό όταν για παράδειγμα, μετά την πτώση μιας δικτατορίας γνώριζαν πως θα υπάρξει αντιαμερικανισμός και "αριστερό ρεύμα" ήταν αρκετό αλλά και ενδεδειγμένο να δημιουργήσουν έναν "ηγέτη", που να ταιριάζει με το "προφίλ" της εποχής. Κάτι σαν τον Ανδρέα Παπανδρέου για παράδειγμα. Ή όταν γνωρίζουν πως υπάρχει μεγάλη οικονομική κρίση, και Μνημόνια που θα δημιουργήσουν φτωχοποίηση οπότε θα υπάρξει και πάλι "αριστερό ρεύμα", δημιουργούν μιαν "πρώτη φορά Αριστερά" και έναν Τσίπρα.

Όπως είδατε το σύστημα λειτουργεί και μύτη δεν ανοίγει.

Εξ άλλου δεν υπάρχει ανάγκη να "δημιουργείς" πάντα λύσεις εκ των προτέρων. Η ίδια η πραγματικότητα είναι αρκετή. Όπως πολύ σοφά το είχε διατυπώσει πολλά χρόνια πριν και ο Ουίνστον Τσωρτσιλ "αρκεί να δώσει σε έναν Αριστερό την εξουσία για να δεις πόσο Αριστερός είναι".

Ο Αλέξης Τσίπρας τα είπε όλα αυτά με μια φράση όπως είπαμε και πάρα πάνω.

 «Η συνεργασία και οι σχέσεις μας με τις ΗΠΑ είναι καλύτερες από ποτέ. Ίσως αυτό είναι περίεργο, αλλά είναι αλήθεια».

Κι έτσι μετά από 70 περίπου χρόνια, όσα περίπου πέρασαν από την λήξη του εμφυλίου. η Αριστερά "ανακάλυψε" για μια ακόμη φορά την Αμερική

Εβδομήντα χρόνια δεν είναι και πολλά, αφού όπως είπε και ο Αϊνστάιν ο Χωροχρόνος αποτελεί ένα αιώνιο συνεχές. Είναι εξ άλλου όσα χρόνια χρειάστηκαν για να ολοκληρωθεί το πείραμα της Σοβιετικής Ένωσης, που δείχνει μια αναλογία σκέψης των μεν και των δε.