07 Ιουνίου 2019

Αλέξανδρος Ιόλας | Οι Έλληνες είναι καταπληκτικοί εραστές. Κανένας εραστής στον κόσμο δεν τους ξεπέρασε.

Η ζωή ενός κοσμοπολίτη συλλέκτη έργων τέχνης & γκαλερίστα, του ανθρώπου που συνέβαλε στην καθιέρωση των σουρεαλιστικών ζωγράφων & της pop art, μιας ιδιαίτερης προσωπικότητας.`Εφυγε από τη ζωή στις 8 Ιουνίου του 1987.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Η ζωή ενός κοσμοπολίτη συλλέκτη έργων τέχνης & γκαλερίστα, του ανθρώπου που συνέβαλε στην καθιέρωση των σουρεαλιστικών ζωγράφων & της pop art, μιας ιδιαίτερης προσωπικότητας.`Εφυγε από τη ζωή στις 8 Ιουνίου του 1987.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

Aλέξανδρος Ιόλας. Ο κοσμοπολίτης συλλέκτης έργων τέχνης και γκαλερίστας, ο άνθρωπος που συνέβαλε στην καθιέρωση των σουρεαλιστών ζωγράφων αλλά και σε ένα βαθμό της pop art. Μια ιδιαίτερη προσωπικότητα που δεν δίστασε να εκφράσει τις σκέψεις του - όποιες και να ήταν αυτές- .Στα τελευταία χρόνια της ζωής του υπήρξε θύμα ενός πρωτοφανούς διασυρμού. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου ως Κωνσταντίνος Κουτσούδης. Με καταγωγή από  ευκατάστατη οικογένεια βαμβακεμπόρων, έδειξε από νεαρή ηλικία την κλίση του στις τέχνες. `Ηταν το 1927 όταν μετακόμισε στην Αθήνα, όπου συναναστράφηκε  με όλες τις κορυφαίες προσωπικότητες της εποχής και ξεκίνησε  τα πρώτα του μαθήματα στο χορό και τη μουσική.

Συνέχισε τις σπουδές του για χορό  στο Βερολίνο και το Παρίσι. Εκεί, μετακόμισε το 1933. `Ηταν η άνοδος του ναζισμού που τον ανάγκασε να εγκαταλείψει τη Γερμανία. Στο Παρίσι γνώρισε σημαντικούς εικαστικούς καλλιτέχνες και πόζαρε ως μοντέλο για τον ντε Κίρικο και τον Χέρμπερτ Λιστ.

Στα μέσα της δεκαετίας του `30 έφυγε για τη Νέα Υόρκη. Εκεί έγινε κορυφαίος χορευτής στη "Ballet Theatre Company". Δυστυχώς, το 1944 είχε ένα ατύχημα που τον ανάγκασε να εγκαταλείψει το χορό και να αφιερωθεί ολοκληρωτικά στη συλλογή έργων τέχνης.

"Η ζωή με τους χορευτές είναι το χειρότερο πράγμα. Πολύ σπάνια έχουν ανατροφή. Έτσι, το 1944 χόρεψα για τελευταία φορά. Ως τότε ποτέ δεν είχα πάψει να αγοράζω έργα τέχνης, κοσμήματα, πίνακες, γούνες, ταπισερί. Μου άρεσαν πολύ τα παλιά πράγματα. Αλλά ένας πίνακας του Ντε Κίρικο με έκανε το 1931 να ανακαλύψω τη μοντέρνα τέχνη, αυτή που πήγαινε στον σουρεαλισμό, αυτή που λατρεύω."  έλεγε.

Το 1946 άνοιξε την πρώτη του γκαλερί στη Νέα Υόρκη με τη βοήθεια της φίλης του δούκισσας Μαρία ντε Γκραμόν, όπου παρουσίασε ατομικές εκθέσεις του Ρενέ Μαγκρίτ και του Μαξ Ερνστ. Με τον τελευταίο, μάλιστα, είχε μεγάλη φιλία. Το 1952 ανακάλυψε τον Άντι Γουόρχολ κι έκανε την πρώτη ατομική του έκθεση. Αφορούσε μια σειρά εικονογραφήσεων διηγημάτων του Τρούμαν Καπότε. Η ανοδική πορεία για τον Αλέξανδρο Ιόλα είχε ξεκινήσει. Εγκαινίαζε τη μία γκαλερί μετά την άλλη.

Η συμβολή του στην καθιέρωση στις ΗΠΑ των εξόριστων λόγω του Πολέμου σουρεαλιστών αξίζει να σημειωθεί.  Μπορεί να ήταν ήδη ώριμοι και καταξιωμένοι οι σουρεαλιστές στην Ευρώπη, ωστόσο οι εκθέσεις τους δεν είχαν βρει ακόμη ανταπόκριση στο κοινό της Αμερικής. O Ιόλας παρέμεινε αποκλειστικός αντιπρόσωπος του Μαξ Ερνστ και του Ρενέ Μαγκρίτ για τις ΗΠΑ μέχρι να φύγουν από τη ζωή.

Επίσης,  προώθησε στο εξωτερικό πολλούς Έλληνες καλλιτέχνες. Ανάμεσά  τους Χατζηκυριάκο-Γκίκα, Βαγή, Γουναρόπουλο, Μόραλη και Τσαρούχη. Ακόμα, είχε συνεργασία και με τη νεότερη γενιά Ελλήνων οι οποίοι είχαν ήδη ξεκινήσει καριέρα στο εξωτερικό  όπως οι Τσόκλης, Παύλος, Τάκις και η Μάρα Καρέτσου.

Από τη δεκαετία του 1960 περνάει όλο και περισσότερο χρόνο στην Ελλάδα. Συνεργάστηκε με διάφορες γκαλερί ( Ζουμπουλάκη - Ιόλα, Μέδουσα, Βίκυ Δράκου, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, Σκουφά).  Στην Αγία Παρασκευή της Αττικής, έχτισε ένα εκπληκτικό σπίτι - ανάκτορο το έχουν χαρακτηρίσει- όπου μετέφερε την τεράστια και σπουδαία προσωπική συλλογή του από έργα αρχαίας, βυζαντινής και σύγχρονης Τέχνης, και μαζί μεα αυτά κι άλλα αντικείμενα όπως ταπισερί, έπιπλα,  σερβίτσια μεγάλης καλλιτεχνικής και χρηματικής αξίας.

"Η τέχνη δεν έχει λόγια. Τα λόγια δεν έχουν καμιά σχέση με την τέχνη. Αυτό είναι το μυστικό της. Την αφήνεις να σε μαγέψει. Είναι λάθος να είσαι έξυπνος και να μιλάς με γνωματεύσεις. Όταν το κάνεις αυτό, απλά γίνεσαι βαρετός. Το να μιλάς για την τέχνη μου φαίνεται πως είναι ο καλύτερος τρόπος για να ξεκινήσει ένας καβγάς." ήταν τα σχόλιά του για τη σημασία της τέχνης."

Στις αρχές της δεκαετίας του `80,  έδωσε μια συνέντευξη που στην Όλγα Μπακομάρου για το περιοδικό των Εκδόσεων Τερζόπουλος, "ΓΥΝΑΙΚΑ" που έγραψε ιστορία. Εκεί αποκάλυψε τόσο τους φόβους του για την κοινωνία και όσο και την περιφρόνησή του για διάσημους και άσημους.

Μίλησε απαξιωτικά για όλους και όλα. Από τον Τσαρούχη,  μέχρι τον Κουν και τη Μελίνα Μερκούρη (που ήταν τότε υπουργός Πολιτισμού). Ειρωνεύτηκε την «αλλαγή» του Ανδρέα Παπανδρέου. Υπήρξε  περιπαικτικός ακόμα και  απέναντι στον στενό του φίλο Κωνσταντίνο Καραμανλή, Πρόεδρο της Δημοκρατίας εκείνη την εποχή. Τέλος είπε τη φοβερή φράση: "Η φτερού να μας κυβερνήσει."

Το "ανάκτορο" του στην Αγία Παρασκευή το χαρακτήρισαν ως τη βίλα των οργίων. "Όλη η πολιτική, καλλιτεχνική και κοινωνική σαπίλα τραπεζωνόταν στο ανάκτορο του Ιόλα", έγραφε ο Τύπος. Τα δημοσιεύματα ήταν πολύ σκληρά για εκείνον...Όπως"2.000 ντόπιες και ξένες προσωπικότητες μάζεψε ο ανώμαλος αρχαιοκάπηλος στο Γεύμα του Αιώνα" και πολλά ακόμα.

Το 1984, οι κατηγορίες πρώην συνεργάτη του - ο οποίος φέρεται να ήθελε να τον εκδικηθεί εξαιτίας διακοπής της συνεργασίας τους από τον Αλέξανδρο Ιόλα  - για παιδεραστία, αρχαιοκαπηλία και χρήση ναρκωτικών, παίρνουν τεράστιες διαστάσεις σκανδάλου. Η υπόθεση έφτασε μέχρι τη δικαιοσύνη και απασχόλησε και τον διεθνή Τύπο. Με πρωτοβουλία του Κώστα Γαβρά, υπήρξε προσπάθεια υπεράσπισής του,  την οποία συνυπέγραψαν πολλές διεθνείς προσωπικότητες, ανάμεσά τους και ο Φρανσουά Μιτεράν.

Ανάμεσα στους τίτλους εφημερίδων ήταν "Ο σάπιος Ιόλας και η σαπίλα των άλλων", "Υψηλή σαπίλα: Ασέλγειες και ναρκωτικά", "Καλός κόσμος και υπόκοσμος στην αγκαλιά του Ιόλα`, «"Γνωστοί Αθηναίοι σε όργια του Ιόλα. Παραπέμπονται για πορνεία - παιδεραστία."

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, μετά το διασυρμό του,  οι Έλληνες καλλιτέχνες σταμάτησαν να του τηλεφωνούν,   οι κοινωνικές επαφές περιορίστηκαν κι αντιμετώπισε οικονομικό πρόβλημα. Όσο για τις γκαλερί του τις είχε χαρίσει στους εραστές του, που τις διηύθυναν.

Πέντε μήνες πριν από τον θάνατό του, ο Ιόλας  παρουσιάστηκε στον 13ο τακτικό ανακριτή για την υπόθεση αρχαιοκαπηλίας. Οκτώ χοντρόδετα ντοσιέ αποδείκνυαν την προέλευση όλων των αντικειμένων. Ο ανακριτής τον διαβεβαίωσε ότι θεωρούσε ότι η υπόθεση είχε λήξει. Αυτό που έπρεπε να κάνει  ήταν να αποκαταστήσει τη φήμη του στον Τύπο. Ήταν σαν να είχε επαναπατρίσει 2.500 αρχαία.

Λίγο πριν πεθάνει η επιθυμία του να δωρίσει την αμύθητη συλλογή του από έργα τέχνης στο ελληνικό κράτος δεν εκπληρώθηκε ποτέ. Η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε την προσφορά του και έτσι το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής του χάθηκε. Το 1984 δώρισε στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 47 έργα σύγχρονης τέχνης από την προσωπική του συλλογή, ενώ υποσχέθηκε να προσθέσει και άλλα στη δωρεά, αλλά δεν πρόλαβε...

Ο Αλέξανδρος Ιόλας έχασε τη μάχη με το θάνατο το 1987 από AIDS στη Νέα Υόρκη.

Σήμερα τα περισσότερα έργα της συλλογής του έχουν κλαπεί από την έπαυλη του στην Αγία Παρασκευή Αττικής. 

Την αποκατάσταση και ανάδειξη 12 ανενεργών εμβληματικών δημοτικών κτιρίων, με χρηματοδότηση συνολικού ύψους 25 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους, προκειμένου να λειτουργήσουν ως εστίες πολιτιστικής, τουριστικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας, ανακοίνωσε το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης. 

Στα 12 έργα περιλαμβάνεται η αποκατάσταση και δημιουργική επανάχρηση της βίλας Ιόλα, με χρηματοδότηση 2,5 εκατ. ευρώ στον Δήμο Αγίας Παρασκευής.  Η πρώην κατοικία του μεγάλου συλλέκτη έργων τέχνης Αλέξανδρου Ιόλα, η οποία έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο, θα  επαναχρησιμοποιηθεί ως κέντρο σύγχρονης τέχνης και χώρος πολιτιστικών, επιστημονικών και τεχνολογικών δράσεων.  

Η βιογραφία του Αλέξανδρου Ιόλα κυκλοφόρησε 25 χρόνια μετά το θάνατό του,  το 2012, έπειτα από δική του εντολή που είχε αφήσει στον δικηγόρο του και στον βιογράφο του, Νίκο Σταθούλη.