25 Ιουλίου 2019

Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ | Η μουσική υπάρχει μόνο για να υμνεί το Θεό και να αγαλλιάζει την ψυχή

Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ | Βραδεμβούργια Κοντσέρτα
Τα θαυμάσια Βραδεμβούργια Κοντσέρτα του ποιητή των ήχων, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 28 Ιουλίου του 1750...-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Τα θαυμάσια Βραδεμβούργια Κοντσέρτα του ποιητή των ήχων, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 28 Ιουλίου του 1750...-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

Μία από τις μεγαλύτερες και σπουδαιότερες προσωπικότητες της μουσικής ιστορίας. Το έργο που άφησε πίσω του, όχι μόνο είναι ανεπανάληπτο, αλλά αποτέλεσε ταυτοχρόνως το έναυσμα για να γεννηθεί η κλασική εποχή των μεγάλων μουσικών συνθέσεων.

Ο  άνθρωπος που πίστευε ότι η μουσική υπάρχει μόνο για να υμνεί τον Θεό και να αγαλλιάζει την ψυχή; Γεννήθηκε την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης... Ίσως, λοιπόν, δεν χαρακτηρίστηκε τυχαία "ποιητής των ήχων", ο "παμμέγιστος", "ασυμβίβαστος", "μυστηριώδης", κορυφαίος συνθέτης της έντεχνης Δυτικής μουσικής, που επέλεξε να προσανατολιστεί στη θρησκευτική αποστολή της μουσικής... Ο άνθρωπος που ευγνωμονούσε συνεχώς τον Θεό παρά τις δοκιμασίες στις οποίες θα υποβαλλόταν καθ` όλη τη διάρκεια της ζωής του.

Υπήρξε συνθέτης, διευθυντής ορχήστρας, εκπαιδευτικός και εκτελεστής (οργανίστας, κλειδοκυμβαλίστας, βιολιστής, βιολονίστας) της περιόδου Μπαρόκ.

Σήμερα, έχουν διασωθεί περισσότερα από 1000 έργα του, τα οποία ενσωματώνουν όλα τα χαρακτηριστικά του στυλ Μπαρόκ, που αναδεικνύει ιδανικά. Στη μουσική του υπάρχει τεχνική αρτιότητα, αρτιστικό υπόβαθρο και πρωτίστως, υψηλή πνευματικότητα.

Τα πιο χαρακτηριστικά έργα του είναι : η Τοκάτα και Φούγκα σε Ρε Ελάσσονα, η Λειτουργία σε σι ελάσσονα, τα Κατά Ματθαίον Πάθη, το Καλοσυγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο και η Τέχνη της Φούγκας.

Από τις κορυφαίες όμως στιγμές της μουσικής μπαρόκ και κορυφαίο έργο του, είναι τα έξι Βραδεμβούργια κοντσέρτα , με αριθμό καταλόγου από 1046 έως 1051 (BWV 1046-1051). Ο πρωτότυπος τίτλος του έργου, γραμμένος στη γαλλική γλώσσα από τον Μπαχ, είναι Six Concerts a plusieurs instruments (Έξι Κοντσέρτα για πολλά έργα).

Ο τελικός τίτλος «Brandenburgische Konzerte» (Βραδεμβούργια Κοντσέρτα), δόθηκε πολύ αργότερα από τον Φιλιπ Σπίτα, το Γερμανό μουσικολόγο και βιογράφο του Μπαχ, Φιλιπ Σπίτα από την αφιέρωση που υπήρχε στις παρτιτούρες του έργου, προς τον Χριστιανό Λουδοβίκο, μαρκήσιο του Βρανδεμβούργου. Η ημερομηνία ήταν 24η Μαρτίου του 1721: «Έξι κοντσέρτα για πολλά όργανα, αφιερωμένα στη Βασιλική Του Υψηλότητα, κύριο Κρίστιαν Λούντβιχ, γραμμένα από τον ταπεινότατο και ευπειθέστατο υπηρέτη Του, Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ».

Τα υπέροχα έξι κοντσέρτα συνοδεύονται από επιστολή του Μπαχ όπου αναφέρεται  στο ιστορικό της σύνθεσης του:

"Κύριε

Πριν από μερικά χρόνια είχα την ευτυχία να με δεχθεί και να μ’ ακούσει η Βασιλική Σας Υψηλότητα. Σύμφωνα με τις εντολές που μου έδωσε τότε, παίρνοντας υπόψη Της τις μικρές δυνατότητες με τις οποίες με είχε προικίσει ο Θεός στη μουσική, είχε την καλοσύνη να μου παραγγείλει να Της στείλω μερικές συνθέσεις μου...

Eκτελώντας τις υψηλές Της εντολές πήρα το θάρρος να υποβάλω στη Βασιλική Σας υψηλότητα τα ακόλουθα κοντσέρτα γραμμένα για πολλά όργανα, παρακαλώντας Τη να μη με κρίνει αυστηρά για τις ατέλειές τους, με το λεπτό και υψηλό γούστο, που όλος ο κόσμος γνωρίζει ότι διαθέτει στον τομέα της μουσικής, αλλά να τις κρίνει ευμενώς…"

Ο Κρίστιαν Λούνβντιχ, ήταν σημαντικός παράγοντας στην Πρωσία. Ήταν μάλιστα, συγγενής από την πλευρά της δεύτερης γυναίκας του με τη δυναστεία των Γκλίξμπουργκ. Ο Μπαχ θέλησε να έχει την εύνοιά του, ωστόσο, εξαιτίας των απαιτητικών του έργων, ο Λούντβιχ, δεν είχε τη δυνατόητα να διαθέσει τον αναγκαίο αριθμό μουσικών για προκειμένου να ερμηνευτούν. Δεν είχε άλλη επιλογή από το να απορρίψει τελικά την προσφορά του συνθέτη και να τοποθετήσει τις παρτιτούρες στη βιβλιοθήκη του. Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, ο Φέλιξ Μέντελσον ανέδειξε τα Βραδεμβούργια Κοντσέρτα. Ήταν ο άνθρωπος που ανακάλυψε την αξία τους...

Ο Μπαχ, δημιούργησε για πρώτη φορά κάτι εντελώς διαφορετικό από τα προηγούμενα έργα του.  Η νοοτροπία τους μοιάζει αρκετά στην ιταλική και χαρακτηρίζονται από τον ζωηρό κι εύθυμα χαρακτήρα τους...Ο συνθέτης, φρόντισε να υπάρξει ηχητική ισορροπία ανάμεσα στα έξι κοντσέρτα. Τρία από αυτά είναι ορχηστρικά σε χαρακτήρα και τα άλλα τρία έχουν έντονα χαρακτηριστικά μουσικής δωματίου.

Τα Βραδεμβούργια Κοντσέρτα δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει ότι είναι ένα από τα αριστουργήματα της κλασικής μουσικής...