03 Σεπτεμβρίου 2019

Leonard Cohen | Κανείς δεν είναι κύριος της καρδιάς. Η καρδιά τα `μαγειρεύει` όλα από μόνη της...

Ο συναρπαστικός μονόλογος του σπουδαίου καλλιτέχνη & η συγκινητική επιστολή προς τη μούσα του που έφυγε από τη ζωή λίγο πριν το τέλος του.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Ο συναρπαστικός μονόλογος του σπουδαίου καλλιτέχνη & η συγκινητική επιστολή προς τη μούσα του που έφυγε από τη ζωή λίγο πριν το τέλος του.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

Leonard Cohen...`Ενας από τους πιο αγαπημένους συγγραφείς, συνθέτες κι ερμηνευτές.

Παρόλο που τα τραγούδια του ήταν κυρίως μπαλάντες, θεωρείτο μουσικός της ποπ. Τα κυρίαρχα στοιχεία τους ήταν από την αμερικανική μουσική κάντρυ και των ευρωπαϊκών καμπαρέ. Πηγή έμπνευσής του ήταν η θρησκεία, ο έρωτας και η μοναξιά, χωρίς ωστόσο να λείπουν και οι τοποθετήσεις σε κοινωνικοπολιτικά θέματα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα : ο πόλεμος και οι εκτρώσεις.

Ο αγαπημένος καλλιτέχνης έστειλε ένα συγκινητικό, τελευταίο γράμμα στην μούσα του Marianne Ihlen, την περίφημη κοπέλα του τραγουδιού So Long Marianne, λίγο πριν φύγει εκείνη από τη ζωή.

Είχαν γνωριστεί  στην Ύδρα, τη δεκαετία του `60, έγιναν ζευγάρι και έζησαν μαζί για περισσότερο από μία δεκαετία.

Η επιστολή

«Λοιπόν, Marianne,

έφτασε αυτή η ώρα που παραμεγαλώσαμε και τα σώματά μας αρχίζουν να καταρρέουν...

Νομίζω πως θα σε ακολουθήσω πολύ σύντομα.

Θέλω να ξέρεις πως είμαι σε απόσταση αναπνοής πίσω σου - αν απλώσεις το χέρι σου νομίζω ότι μπορείς να αγγίξεις το δικό μου!

Να ξέρεις ότι πάντα σε αγαπούσα, για την ομορφιά σου και τη σοφία σου, αλλά δεν χρειάζεται να πω περισσότερα, γιατί τα γνωρίζεις καλά.

Τώρα όμως, θέλω απλά να σου ευχηθώ να έχεις ένα πολύ καλό ταξίδι. 

Αντίο παλιά μου φίλη. Σου στέλνω απέραντη αγάπη.

Τα λέμε σύντομα...»

«Δεν είχα την πολυτέλεια ν` αναπτύξω ένα προσωπικό μανιφέστο για το πώς θα ήταν η ζωή μου. Αντιμετωπίζω την κάθε μέρα. Μ` αρέσει να γράφω κι αυτό κατά καιρούς με έφερνε στο προσκήνιο. Δεν είχα ποτέ κάποιο πρόγραμμα, ούτε πίστεψα ποτέ ότι θα άλλαζα τα δεδομένα. Μοναδική μου φιλοδοξία ήταν να κάνω κάτι για να με θυμούνται. Ήθελα με το δικό μου τρόπο να είμαι χρήσιμος στους άλλους. Πιστεύω ότι κάθε τραγούδι έχει παράθυρα και πόρτες και αν θέλεις μπορείς να περάσεις μέσα του. Το ίδιο τραγούδι όμως πρέπει να μετακινείται από καρδιά σε καρδιά. Αν δεν το καταφέρνει αυτό, του αξίζει να ξεχαστεί.

Κάποια στιγμή της ζωής μας όλοι έχουμε βιώσει μια εμπειρία όπου τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως θα θέλαμε. Παρ` όλα αυτά, πρέπει να κάνεις επιλογές, να συνεχίσεις να ζεις. Καταλαβαίνεις όμως ότι η ζωή σου εκτυλίσσεται με τρόπους και σε δρόμους που δεν καθορίζεις εσύ. Όταν το συνειδητοποιείς αυτό μπορείς να αναπαυθείς.

Σηκωνόμουν πολύ νωρίς το πρωί για να εξασκούμαι στο τραγούδι. Έπρεπε να ξυπνάω πριν από τα πουλιά, πριν αρχίσει να γαβγίζει ο σκύλος της κόρης μου. Έκανα πρόβες είτε πολύ νωρίς το πρωί είτε αργά το βράδυ. Όλα έγιναν στο κομπιούτερ. Στη συνέχεια όλη αυτή η «συμβατική σοφία» έπρεπε να μεταφερθεί σε αναλογική ταινία. Με την αναλογική εγγραφή σε ταινία χάσαμε τη θέρμη του κομπιούτερ. Όλοι όμως έχουν την αντίθετη άποψη.

Μια παροιμία λέει «Το `να χέρι νίβει τ` άλλο και τα δυο το πρόσωπο». Αυτή η τρυφερή "επαφή" δεν αφήνει περιθώρια για μίσος. Ή τουλάχιστον εκπροσωπεί ένα μοντέλο ομαλότητας και αρμονίας. Κανείς όμως δεν είναι κύριος της εσωτερικής ζωής του. Όλοι βιώνουμε το άγχος, τον πόνο της αγάπης, την απόρριψη. Κανείς δεν ξεφεύγει. «Αγάπησες αρκετά, άσε με τώρα να αγαπήσω εγώ». Όλοι μιλάμε για το Θεό, τη συνείδηση, τους αγαπημένους. Το τραγούδι σε παροτρύνει να τα ξεχάσεις όλα αυτά. Να αφήσεις τον εαυτό σου να αγαπηθεί. Η προσπάθειά σου ν` αγαπήσεις δεν σ` αφήνει να αγαπηθείς. Είναι κάτι ανάλογο με την προσπάθειά σου να μάθεις ένα παιδί να κολυμπά. Είναι δύσκολο να το κάνεις να καταλάβει ότι θα επιπλεύσει. Αν χαλαρώσει και κρατήσει την ανάσα του, θα επιπλεύσει. Αλλά τα παιδιά δύσκολα μαθαίνουν να κολυμπούν γιατί πιστεύουν ότι θα βυθιστούν σαν πέτρες.

Σε όλη μου τη ζωή με δυνάστευε μια αδυσώπητη κατάθλιψη. Ποτέ δεν κατάφερα να καταλάβω από πού προερχόταν, ποτέ δεν κατάφερα να την αποτινάξω. Δοκίμασα να απαλλαγώ από αυτήν μ` ένα καλό κρασί, μια γυναίκα, ένα τραγούδι, μια θρησκεία, ένα φάρμακο, αλλά δεν τα κατάφερα. Όταν άρχισα ν` ασχολούμαι σοβαρά με διάφορες θρησκείες, στόχος μου δεν ήταν να βρω "φώτιση" ή "γαλήνη της ψυχής". Στόχος μου ήταν να διαλύσω το σύννεφο που με σκέπαζε. Όλα αυτά τα χρόνια δεν κατάφερα να βρω τον κατάλληλο μηχανισμό. Διάβασα κάπου ότι μεγαλώνοντας αρχίζουν να εξασθενούν τα κύτταρα του εγκεφάλου που σχετίζονται με το άγχος. Ίσως αυτό συνέβη. Όπως και να `χει, με τα χρόνια το σύννεφο άρχισε να διαλύεται. Μέχρι που χάθηκε.

Το τραγούδι «So Long, Marianne» εμφανίστηκε για πρώτη φορά στον υπέροχο δίσκο «Songs of Leonard Cohen» του 1967.

Come over to the window, my little darling

I`d like to try to read your palm

I used to think I was some kind of Gypsy boy

Before I let you take me home

Now so long, Marianne, it`s time that we began

To laugh and cry and cry and laugh about it all again

Well you know that I love to live with you

But you make me forget so very much

I forget to pray for the angels

And then the angels forget to pray for us

Now so long, Marianne, it`s time that we began

We met when we were almost young

Deep in the green lilac park

You held on to me like I was a crucifix

As we went kneeling through the dark

Oh so long, Marianne, it`s time that we began

Your letters they all say that you`re beside me now

Then why do I feel alone?

I`m standing on a ledge and your fine spider web

Is fastening my ankle to a stone

Now so long, Marianne, it`s time that we began

For now I need your hidden love

I`m cold as a new razor blade

You left when I told you I was curious

I never said that I was brave

Oh so long, Marianne, it`s time that we began

Oh, you are really such a pretty one

I see you`ve gone and changed your name again

And just when I climbed this whole mountainside

To wash my eyelids in the rain

Oh so long, Marianne, it`s time that we began