25 Νοεμβρίου 2021

Μαύρη λίστα του Χόλιγουντ | 8 διάσημοι καλλιτέχνες που η καριέρα τους σχεδόν εκτροχιάστηκε

Ο Charlie Chaplin, Lucille Ball και έξι ακόμα καλλιτέχνες που μπήκαν στη μαύρη λίστα στο Χόλιγουντ εξαιτίας του Μακαρθισμού.
Ο Charlie Chaplin, Lucille Ball και έξι ακόμα καλλιτέχνες που μπήκαν στη μαύρη λίστα στο Χόλιγουντ εξαιτίας του Μακαρθισμού.

Γράφει η Μανταλένα-Μαρία Διαμαντή

 

“Ήσουν ποτέ μέλος του Κομμουνιστικό κόμματος;" ήταν η ερώτηση των 64.000 δολαρίων που έκανε η διαβόητη Επιτροπή Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων (House Un-American Activities Committee) στην Βουλή των Αντιπροσώπων, των ΗΠΑ.

Μεταξύ του τέλους της δεκαετίας του 1940 και της δεκαετίας του 1950, ο Δεύτερος Red Scare (Κόκκινος Τρόμος) ήταν μια εποχή που χαρακτηρίστηκε από μεγάλο φόβο ότι ο κομμουνισμός βρισκόταν σε άνοδο στην Αμερική. Με επικεφαλής τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Joseph McCarthy, κυβερνητικοί αξιωματούχοι κατηγόρησαν εκατοντάδες Αμερικανούς ότι είναι μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος ή ότι το συμπαθούσαν. Οι περισσότεροι από τους κατηγορούμενους για προδοσία ή/και ανατροπή, ήταν εργαζόμενοι σε συνδικάτα, κρατικοί υπάλληλοι, εξέχοντες διανοούμενοι και καλλιτέχνες του Χόλιγουντ.

Μεταξύ αυτών της τελευταίας κατηγορίας, ας θυμηθούμε μερικά από τα διάσημα πρόσωπα που μπήκαν στη μαύρη λίστα στο Χόλιγουντ και παρακολουθούντο στενά κατά τη διάρκεια της εποχής του Ψυχρού Πολέμου του Μακαρθισμού:


 

1. Dalton Trumbo

Dalton Trumbo, 1957

Dalton Trumbo το 1957.

Η εποχή της μαύρης λίστας ξεκίνησε το 1947, όταν ο διάσημος σεναριογράφος Dalton Trumbo και αρκετοί άλλοι κινηματογραφιστές γνωστοί ως "Hollywood Ten" κλήθηκαν ενώπιον της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων της Βουλής και άκουσαν μια διάσημη πλέον ερώτηση: "Ήσουν ποτέ ή τώρα μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος;» Ο Trumbo ήταν πράγματι μέλος του κόμματος κάποτε, αλλά όπως και οι υπόλοιποι δέκα, αρνήθηκε να απαντήσει και αμφισβήτησε ακόμη και τη νομιμότητα της HUAC στην κατάθεσή του. Ως αποτέλεσμα, κατηγορήθηκε για περιφρόνηση του Κογκρέσου, μπήκε στη μαύρη λίστα από τα στούντιο του Χόλιγουντ και καταδικάστηκε σε ομοσπονδιακή φυλάκιση ενός έτους. Μετά την αποφυλάκισή του, ο Trumbo αναγκάστηκε να γράφει με ψευδώνυμα και να πουλά τα σενάρια του στη μαύρη αγορά. Έγραψε κρυφά πολλά κλασικά σενάρια κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950, συμπεριλαμβανομένων των "Gun Crazy" και "The Brave One", και το έργο του κέρδισε ακόμη και δύο βραβεία Όσκαρ, κανένα από τα οποία δεν μπόρεσε να πάρει. Ο Trumbo τελικά απελευθερώθηκε από τη μαύρη λίστα το 1960, αφού ο σκηνοθέτης Otto Preminger και ο ηθοποιός Kirk Douglas ανακοίνωσαν ότι θα έγραφε το σενάριο για τις ταινίες «Έξοδος» και «Σπάρτακος». Αργότερα συνέχισε την καριέρα του στο Χόλιγουντ, αλλά μόλις το 2011 η Ένωση Συγγραφέων της Αμερικής του απέδωσε το βραβευμένο με Όσκαρ σενάριο για το «Roman Holiday» του 1953.

2. Pete Seeger 

Pete Seeger

Pete Seeger το 1955.

 

O Pete Seeger ήταν περισσότερο γνωστός ως ιδρυτικό μέλος της λαϊκής ομάδας "The Weavers", αλλά ήταν επίσης ένας πολιτικός ριζοσπάστης, που ισχυρίστηκε ότι ως νεαρός άνδρας ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Τις δεκαετίες του 1940 και του 1950, ο κοινωνικά συνειδητοποιημένος τραγουδιστής-τραγουδοποιός ερευνήθηκε από το FBI και αργότερα μπήκε στη μαύρη λίστα αφού το όνομά του εμφανίστηκε στα «Red Channels», ένα φυλλάδιο με επιρροή που απαριθμούσε ύποπτους κομμουνιστές στη βιομηχανία του θεάματος. Ο Seeger απαγορεύτηκε να παίξει στην τηλεόραση και οι The Weavers χώρισαν το 1952 αφού έχασαν το συμβόλαιό τους για ηχογράφηση. Τρία χρόνια αργότερα, ο Seeger κλήθηκε να καταθέσει ενώπιον της HUAC. Ενώ αρνήθηκε να επικαλεστεί το δικαίωμά του στην Πέμπτη Τροπολογία του αμερικάνικου Συντάγματος ( Η επίκληση της επιτρέπει στον κατηγορούμενο να μην δίνει μαρτυρία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον του ), ανακοίνωσε ότι «δεν επρόκειτο να απαντήσει σε καμία ερώτηση σχετικά με τις συσχετίσεις μου, τις φιλοσοφικές ή θρησκευτικές μου πεποιθήσεις ή τις πολιτικές μου πεποιθήσεις ή το πώς ψήφισα σε οποιεσδήποτε εκλογές. ή οποιαδήποτε από αυτές τις ιδιωτικές υποθέσεις. Νομίζω ότι αυτές είναι πολύ ακατάλληλες ερωτήσεις για οποιονδήποτε Αμερικανό". Η περιφρόνηση του Seeger τον οδήγησε σε 10 κατηγορίες για περιφρόνηση του Κογκρέσου και καταδικάστηκε σε ένα χρόνο φυλάκιση. Το κατηγορητήριο αργότερα ανατράπηκε, αλλά παρέμεινε εκτός  τηλεόρασης  μέχρι το 1968.

3. Orson Welles

Orson Welles, 1942

Orson Welles το 1942.

 

Την ίδια στιγμή που ο σκηνοθέτης, συγγραφέας και ηθοποιός Orson Welles έκανε πρωτοποριακές ταινίες και ραδιοφωνικές εκπομπές, ήταν επίσης υπό έρευνα του FBI ως πιθανός κομμουνιστής και πολιτικά ανατρεπτικός. Ο Welles στοχοποιήθηκε εν μέρει λόγω των προοδευτικών πολιτικών του στάσεων, αλλά οι υποψίες αυξήθηκαν μόνο μετά την κυκλοφορία της κλασικής ταινίας του 1941 “Πολίτης Kane”, της οποίας ο κύριος χαρακτήρας χρησίμευε ως μια λεπτή αναφορά στον αντικομμουνιστή μεγιστάνα ειδήσεων William Randolph Hearst. «Τα στοιχεία που έχουμε μπροστά μας οδηγούν αναπόφευκτα στο συμπέρασμα ότι η ταινία “Πολίτης Κέιν” δεν είναι τίποτα άλλο από μια επέκταση της εκστρατείας του Κομμουνιστικού Κόμματος για να σπιλώσει έναν από τους πιο αποτελεσματικούς και συνεπείς αντιπάλους του στις Ηνωμένες Πολιτείες», αναφέρει μια έκθεση του FBI. Ενώ το Προεδρείο δεν βρήκε ποτέ στοιχεία ότι ο Welles ήταν ο ίδιος μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος, τον πρόσθεσε στον κατάλογο των ανθρώπων που ισχυρίζονταν ότι αποτελούν απειλή για την εθνική ασφάλεια. Το όνομά του θα εμφανιστεί αργότερα στο φυλλάδιο του 1950 «Κόκκινα Κανάλια», αλλά μέχρι τότε είχε ήδη εισέλθει σε μια μακρά περίοδο αυτοεξορίας στην Ευρώπη.

4. Lena Horne 

Lena Horne, 1950

Lena Horne το 1950.


Κατά τη δεκαετία του 1940, η ωραία εμφάνιση της Lena Horne και η μεταξένια φωνή της Αμερικανίδας τραγουδίστριας την έκαναν αστέρι της σκηνής και της οθόνης. Ωστόσο, εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει τον θεσμικό ρατσισμό και οι απογοητεύσεις της την οδήγησαν τελικά να συμμετάσχει σε διάφορες ομάδες ακτιβιστών, πολλές από τις οποίες αποτελούνταν από πολιτικούς ριζοσπάστες και κομμουνιστές. Αν και η ίδια δεν ήταν ποτέ μέλος του Κόμματος, η Horne κρίθηκε ένοχη από την Επιτροπή και μπήκε στη μαύρη λίστα μετά την εμφάνιση του ονόματός της στα «Red Channels» το 1950. Ανίκανη να εργαστεί στην τηλεόραση ή τον κινηματογράφο, πέρασε τα επόμενα χρόνια με περιοδείες σε νυχτερινά κέντρα και τραγουδίστρια σε καμπαρέ. Αγωνίστηκε επίσης για να καθαρίσει το όνομά της αποκηρύσσοντας δημόσια τον κομμουνισμό και αναλαμβάνοντας μια εκστρατεία συγγραφής επιστολών σε εξέχοντες δημοσιογράφους και προσωπικότητες του θεάματος. Το σχέδιο λειτούργησε και η φήμη της Horne αποκαταστάθηκε σιγά σιγά. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 εμφανιζόταν ξανά σε τηλεοπτικές εκπομπές και ηχογραφούσε πετυχημένους δίσκους. Παρά τη μαύρη λίστα, παρέμεινε πολιτική ακτιβίστρια και αργότερα συμμετείχε σε διαδηλώσεις για τα πολιτικά δικαιώματα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960.

5. Charlie Chaplin

Charlie Chaplin

O Charlie Chaplie ως Vagabond

Αν και ποτέ δεν ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος, η εικόνα της βωβής οθόνης του Charlie Chaplin προκάλεσε την οργή της κυβέρνησης για τις ανατρεπτικές ταινίες του και την υποστήριξη αριστερών πολιτικών. Ο δημιουργός του «Little Tramp» κατακρεούργησε την καπιταλιστική και βιομηχανική κοινωνία με ταινίες όπως τα «Modern Times», «The Great Dictator» και «Monsieur Verdoux» και αργότερα καταγγέλθηκε ως υποστηρικτής του κομμουνισμού, αφού δώρισε χρήματα στο ταμείο υποστήριξης για τον Dalton Trumbo. Το FBI, εν τω μεταξύ, συνέταξε ένα αρχείο για τον Chaplin που ήταν πάνω από 2.000 σελίδες. Οι εντάσεις επιτέλους κορυφώθηκαν το 1952, όταν στον Chaplin που ήταν  Βρετανός υπήκοος - αρνήθηκαν τη βίζα επανεισόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά από ένα ταξίδι στο εξωτερικό.Ο σκηνοθέτης-ηθοποιός διέκοψε τους δεσμούς του με την Αμερική και πέρασε το υπόλοιπο της καριέρας του δουλεύοντας στην Ευρώπη. Εκτός από ένα ταξίδι του 1972 για να πάρει ένα τιμητικό Όσκαρ, ο Chaplin δεν πάτησε ποτέ ξανά το πόδι του στις Ηνωμένες Πολιτείες.

6. Lee Grant

Lee Grant, 1977

Lee Grant το 1977. 

Το 1951, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την κυκλοφορία της πρώτης της ταινίας στο Χόλιγουντ, «Detective Story», η ηθοποιός Lee Grant επέκρινε τις έρευνες της HUAC σε μια ομιλία της στην κηδεία του ηθοποιού J. Edward Bromberg που βρισκόταν στη μαύρη λίστα. Ενώ η Grant δεν είχε ποτέ πάρει μέρος σε φιλοκομμουνιστικές δραστηριότητες, οι φαινομενικά καλοήθεις παρατηρήσεις της δημοσιοποιήθηκαν σύντομα, δίνοντάς της μια θέση στη μαύρη λίστα του κλάδου. Αργότερα κλήθηκε ενώπιον της HUAC και της ζήτησαν να αφήσει τον σύζυγό της που τον θεωρούσαν κομμουνιστή, αλλά επικαλέστηκε την Πέμπτη Τροπολογία και αρνήθηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις της επιτροπής. Εκτός από περιστασιακές εμφανίσεις, στην Grant ουσιαστικά απαγορεύτηκε να εμφανιστεί σε ταινίες και τηλεόραση για τα επόμενα 12 χρόνια. Μετά την απομάκρυνσή της από τη μαύρη λίστα την δεκαετία του 1960, έκανε μια επιστροφή στον κινηματογράφο και κέρδισε τρεις διαφορετικές υποψηφιότητες για Όσκαρ ερμηνείας, κερδίζοντας μία φορά για την ταινία του 1975 «Σαμπουάν».

7. Dashiell Hammett

Dashiell Hammett, 1953

Dashiell Hammett στην ακρόαση της Γερουσίας το 1953. 

 

Ο άνθρωπος που βοήθησε στη δημιουργία σκληρής μυθοπλασίας με αστυνομικά μυθιστορήματα όπως το «The Maltese Falcon» και «The Thin Man» ήταν επίσης κατ` ομολογία του αντιφασίστας και μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Το 1951, ενώ υπηρετούσε ως διαχειριστής του αριστερού Κογκρέσου Πολιτικών Δικαιωμάτων, ο Hammett κλήθηκε στο ομοσπονδιακό δικαστήριο και του ζητήθηκε να καταθέσει σχετικά με τους συνεισφέροντες στο ταμείο εγγύησης της ομάδας. Όταν επικαλέστηκε την Πέμπτη Τροπολογία και αρνήθηκε να κατονομάσει, κατηγορήθηκε για περιφρόνηση του δικαστηρίου και καταδικάστηκε σε έξι μήνες φυλάκιση. Δύο χρόνια αργότερα, κλήθηκε ενώπιον της Μόνιμης Υποεπιτροπής Ερευνών της Γερουσίας του Joseph Mc Carthy και ανακρίθηκε για τους δεσμούς του με τον κομμουνισμό, αλλά αρνήθηκε και πάλι να συνεργαστεί. Μέχρι τότε, οι συγκρούσεις του Hammett με την κυβέρνηση του είχαν κερδίσει μια θέση στη μαύρη λίστα της βιομηχανίας του θεάματος. Αντίγραφα των βιβλίων του αφαιρέθηκαν ακόμη και για λίγο από πολλές βιβλιοθήκες του State Department στο εξωτερικό. Μετά από καρδιακή προσβολή το 1955, αποσύρθηκε από τον λογοτεχνικό κόσμο και έζησε στην αφάνεια μέχρι το θάνατό του το 1961.

 

8. Lucille Ball

Why Lucille Ball Changed Her Mind About Playing This Character on `Cheers`

Το 1952, η HUAC κατηγόρησε την Lucille Ball ως κομμουνίστρια. Η Ball είχε εγγραφεί για να ψηφίσει ως κομμουνίστρια το 1936. Αλλά εξήγησε στην επιτροπή ότι το έκανε μόνο για να καθησυχάσει τον ετοιμοθάνατο παππού της, ο οποίος αγαπούσε τον Eugene Debs, έναν υποψήφιο του Σοσιαλιστικού Κόμματος για πρόεδρο. Στη συνέχεια, η επιτροπή απέσυρε τις κατηγορίες.