Sotheby`s και Christie`s | H ιστορία & ο ανταγωνισμός των δύο μεγαλύτερων οίκων δημοπρασιών στον κόσμο

Δυο γιγάντιοι, διεθνείς οίκοι δημοπρασιών που ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1700. Και οι δύο έχουν σχέσεις με δικαιώματα και δισεκατομμυριούχους που προσφέρουν υπέρογκα ποσά προκειμένου να αποκτήσουν από αντικείμενα τέχνης μέχρι οτιδήποτε μπορεί κανείς να φανταστεί.  Ποιος όμως οίκος είναι ο κυρίαρχος του μεγαλύτερου ίσως ‘παιχνιδιού’ του χρήματος;

 

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που πληρώνουν δεκάδες εκατομμύρια δολάρια για να αποκτήσουν τέχνη ή άλλα αντικείμενα που πωλούνται σε οίκους δημοπρασιών. Οι λόγοι ποικίλουν. Από ματαιοδοξία και επιδειξιομανία, μέχρι λατρεία και για επένδυση. Η αλήθεια είναι ότι οι λόγοι που οδηγούν τον καθένα να προσφέρει μια ολόκληρη περιουσία για να “χτυπήσει” ένα πολυπόθητο αντικείμενο σε δημοπρασία, δεν έχουν μεγάλη σημασία. Αυτό όμως που αξίζει να γνωρίζει κανείς είναι πώς ξεκίνησε όλο αυτό το ιδιαίτερο ‘παιχνίδι’ που έφεραν στην επιφάνεια δύο μεγάλοι ανταγωνιστικοί οίκοι: Sotheby’s και Christies.

Sotheby`s

Σύμφωνα με την ιστοσελίδa του οίκου Sotheby`s, ο οίκος ιδρύθηκε το 1744 από τον Samuel Baker. Το Sotheby`s είναι η παλαιότερη και διεθνώς αναγνωρισμένη εταιρεία δημοπρασιών καλών τεχνών στον κόσμο. Διαθέτει ένα παγκόσμιο δίκτυο 80 γραφείων και ο ετήσιος κύκλος εργασιών της εταιρείας σε παγκόσμιο επίπεδο ξεπερνά αυτή τη στιγμή τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ο ιδρυτής της,Samuel Baker, ήταν επιχειρηματίας, εκδότης και βιβλιοπώλης του οποίου η πρώτη δημοπρασία είχε τον τίτλο “Αρκετές εκατοντάδες σπάνια και πολύτιμα βιβλία σε όλους τους κλάδους της ευγενικής λογοτεχνίας.” (Several Hundred scarce and valuable Books in all branches of Polite Literature). Ανοίγοντας αυτή τη δημοπρασία στο Λονδίνο, κέρδισε 826 £ εκείνη την εποχή.

Ο Baker και οι διάδοχοί του δημιούργησαν δεσμούς με μεγάλες βιβλιοθήκες που τους βοήθησαν να πουλήσουν σπάνια αντικείμενα. Για περισσότερο από έναν αιώνα, ο Baker και οι διάδοχοί του επρόκειτο να χειριστούν όλες τις μεγάλες βιβλιοθήκες που πωλήθηκαν σε δημοπρασία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των Earls of Sunderland, Hopetoun και Pembroke και των Dukes of Devonshire, York και Buckingham. Μετά το θάνατο του Ναπολέοντα, ο οίκος Sotheby`s πούλησε τα βιβλία που είχε πάρει στην εξορία στην St. Helena – ο τελευταίος κλήρος ήταν η ταρταρούγα και το χρυσό μπαστούνι του Αυτοκράτορα.

Το φθινόπωρο του 1928, ο οίκος Sotheby`s πρόσφερε ανεκτίμητα αντικείμενα του Shakespeare σε δημοπρασία στο Λονδίνο. ΑΡΧΕΙΟ/SSPL/GETTY IMAGES.

Το 1767 ο Baker σύναψε συνεργασία με τον George Leigh. Ο Leigh ήταν ένας φυσικός δημοπράτης με την αίσθηση του συγχρονισμού του ηθοποιού. Το σφυρί του από ελεφαντόδοντο εκτίθεται ακόμη στις γκαλερί Sotheby`s του Λονδίνου. Μετά τον θάνατο του Baker το 1778, η περιουσία του μοιράστηκε μεταξύ του Leigh και του ανιψιού του Baker John Sotheby, του οποίου η οικογένεια παρέμεινε στην επιχείρηση για περισσότερα από 80 χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η εταιρεία επέκτεινε τον ρόλο της για να αναλάβει την πώληση εκτυπώσεων, νομισμάτων, μεταλλίων και αρχαιοτήτων.

Το 1842 ο John Wilkinson, ο ανώτερος λογιστής της εταιρείας, έγινε συνεργάτης και όταν ο τελευταίος της οικογένειας Sotheby πέθανε το 1861, ο Wilkinson ανέλαβε επικεφαλής της επιχείρησης. Τρία χρόνια αργότερα προώθησε τον Edward Grose Hodge και αναμόρφωσε την εταιρεία Sotheby, Wilkinson and Hodge, το όνομα που έφερε μέχρι το 1924.

 Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, ο οίκος  Sotheby`s πρόλαβε τις νέες αλλαγές δημιουργώντας ένα τμήμα ιμπρεσιονιστικής και μοντέρνας τέχνης. Απέκτησαν σπουδαίους θεατές όπως η βασίλισσα Ελισάβετ Β`. Επισκέφτηκε τη συλλογή Weinberg του 1957, μια σειρά ιμπρεσιονιστικών και μετα-ιμπρεσιονιστικών έργων τέχνης που ανήκαν προηγουμένως στον Ολλανδό τραπεζίτη Wilhelm Weinberg.

Το 1964, ο Sotheby`s επεκτάθηκε αγοράζοντας τον Parke-Bernet, τον μεγαλύτερο οίκο δημοπρασιών καλών τεχνών των ΗΠΑ εκείνη την εποχή. Σήμερα, αναφέρεται ως η παλαιότερη και μεγαλύτερη διεθνής εταιρεία δημοπρασιών καλών τεχνών στον κόσμο.

To αριστούργημα του Edvard Munch, η “Κραυγή” πωλήθηκε από τον οίκο Sotheby’s στη Νέα Υόρκη στις 2 Μαίου του 2012, για  $119,922,500.

Ένας από τους ακριβότερους πίνακες που πωλήθηκε από τον οίκο Sotheby’s είναι το No.5, 1948 του Jackson Pollock για $140.000.000 

Christie`s

Ο οίκος Christie`s ξεκίνησε επίσης στο Λονδίνο. Σύμφωνα με το επίσημο site του οίκου, ιδρύθηκε το 1766 και είναι μια κορυφαία επιχείρηση τέχνης και πολυτελείας παγκοσμίως. Ο  James Christie έκανε την πρώτη του πώληση το 1766 σε ένα saleroom στο Pall Mall του Λονδίνου. Μέχρι το 1778, είχε χτίσει το δρόμο του για να διαπραγματευτεί τις πωλήσεις έργων τέχνης με την Αικατερίνη τη Μεγάλη.

Μέχρι το 1786, ο οίκος Christie`s πούλησε τη βιβλιοθήκη του διάσημου Dr. Samuel Johnson, δημιουργού του Dictionary of the English Language (1755). Αυτή η συλλογή περιλάμβανε οξυδερκή βιβλία για μια ποικιλία θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά, της ιατρικής, του νόμου, των μαθηματικών και της θεολογίας.

Το 1824 ιδρύθηκε η Εθνική Πινακοθήκη στο Λονδίνο. Άνοιξε τις πόρτες της με πολλές αγορές από τον οίκο Christie`s. Το μουσείο MET της Νέας Υόρκης έκανε επίσης την πρώτη του σύνδεση με την αγορά του Λονδίνου μέσω του Christie`s, στέλνοντάς τους την πρώτη του παρτίδα προς πώληση εκεί το 1958. 

Ο οίκος Christie`s, γνωστός και αξιόπιστος για τις εξειδικευμένες ζωντανές και διαδικτυακές δημοπρασίες του, καθώς και τις εξατομικευμένες ιδιωτικές πωλήσεις του, προσφέρει ένα πλήρες χαρτοφυλάκιο παγκοσμίων στους πελάτες του, όπως αξιολόγηση έργων τέχνης, χρηματοδότηση έργων τέχνης, διεθνή ακίνητα και εκπαίδευση. 

Σήμερα, ο οίκος Christie`s μπορεί να υπερηφανεύεται για παγκόσμια επιρροή σε 46 χώρες, σε όλη την Αμερική, την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία-Ειρηνικό, με κορυφαίους διεθνείς κόμβους πωλήσεων στη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, το Χονγκ Κονγκ, το Παρίσι και τη Γενεύη. Είναι επίσης ο μόνος διεθνής οίκος δημοπρασιών που έχει εξουσιοδοτηθεί να πραγματοποιεί πωλήσεις στην ηπειρωτική Κίνα (Σαγκάη).

Οι δημοπρασίες του οίκου Christie`s καλύπτουν περισσότερες από 80 κατηγορίες έργων τέχνης και πολυτελείας, σε τιμές που κυμαίνονται από $200 έως και πάνω από $100 εκατομμύρια.

 Αξίζει να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια, ο οίκος Christie`s πέτυχε το παγκόσμιο ρεκόρ τιμής για ένα έργο τέχνης σε δημοπρασία (Salvador Mundi του Leondardo da Vinci, το 2017), για μια ενιαία πώληση συλλογής (η συλλογή της Peggy και του David Rockefeller, 2018) και για ένα έργο ενός ζωντανού καλλιτέχνη (Rabbit του Jeff Koons’, 2019).

Salvator Mundi

Peggy και David Rockefeller

Οι ιδιωτικές πωλήσεις του οίκου προσφέρουν μια απρόσκοπτη υπηρεσία για την αγορά και πώληση έργων τέχνης, κοσμημάτων και ρολογιών εκτός του ημερολογίου δημοπρασιών, συνεργαζόμενη αποκλειστικά με τους ειδικούς της Christie`s με τον ατομικό ρυθμό του πελάτη.

Οι πρόσφατες καινοτομίες του Christie`s περιλαμβάνουν την πρωτοποριακή πώληση του πρώτου NFT για ένα ψηφιακό έργο τέχνης που προσφέρθηκε ποτέ σε μεγάλο οίκο δημοπρασιών (Beeple`s Everydays, Μάρτιος 2021), με την άνευ προηγουμένου αποδοχή του κρυπτονομίσματος ως μέσου πληρωμής. Ο οίκος Christie`s συνεχίζει επίσης να πρωτοπορεί σε νέες τεχνολογίες που επαναπροσδιορίζουν την επιχείρηση της τέχνης, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας εμπειριών προβολής και υποβολής προσφορών που ενσωματώνουν επαυξημένη πραγματικότητα, παγκόσμια ζωντανή ροή, κανάλια buy-now και υβριδικές μορφές πωλήσεων.

Οι διαφορές των οίκων δημοπρασιών

Μελετώντας την ιστορία των δύο μεγάλων οίκων, αντιλαμβανόμαστε ότι και οι δύο έχουν σημαντικές συνδέσεις που τους βοήθησαν να εκτοξευθεί η επιτυχία τους στα ύψη.

O καλλιτεχνικός συγγραφέας Don Thomson έχει γράψει για την επιχειρηματική πλευρά κάθε οίκου, αποκαλώντας τους δύο «δυοπώλιο». Ωστόσο, αυτό που τα κάνει μοναδικά είναι ότι και οι δύο προσφέρουν τεράστια οφέλη στους αγοραστές για να παρακολουθήσουν δημοπρασίες. Ο οίκος Christie`s, για παράδειγμα, προσφέρει στους αγοραστές εκπτώσεις και κίνητρα όπως εισιτήρια πρώτης θέσης για να παρακολουθήσουν τις εκδηλώσεις τους. Αυτό έχει ως επακόλουθο, ο οίκος Sotheby’s να προσφέρει παρόμοια οφέλη καθώς γνωρίζει ότι ο Christie`s είναι ο κύριος ανταγωνιστής του.

Το 2018, σε δημοπρασία στα Sotheby’s o πίνακας του Banksy “Το κορίτσι με το μπαλόνι” πωλήθηκε για $1.400.000.

Μέχρι τον Ιούλιο του 2019 διέφεραν ως προς το είδος του ιδρύματος. Ο Scott Reyburn της εφημερίδας NY Times εξήγησε ότι ο Christie`s ανήκει στον Γάλλο δισεκατομμυριούχο François Pinault, ενώ ο Sotheby`s ήταν μια εταιρεία εισηγμένη στο χρηματιστήριο.

Ο ιδιωτικός χαρακτήρας του Christie`s σημαίνει ότι επιτρέπεται από το νόμο να αποκαλύπτει μόνο τις τελικές πωλήσεις του στο κοινό. Επιπλέον, ο οίκος Christie`s έχει εγγυηθεί ελάχιστες τιμές για κομμάτια μέσω συμφωνιών τρίτων, ωστόσο δεν είναι υποχρεωμένος να εμφανίζει αυτές τις προσφορές στο κοινό.

• Επιτυγχάνοντας ένα ρεκόρ $110,5 εκ.  το Untitled του Jean-Michel Basquiat, που δημιούργησε το 1982, οδήγησε στην πώληση για  $319εκ. στις 18 Μαΐου του 2021. 

•  

Από την άλλη πλευρά, ο οίκος Sotheby`s θεωρήθηκε υπεύθυνος για τη δημοσιοποίηση πληροφοριών στους μετόχους του. Οι μέτοχοι μπορούσαν επομένως να παραπονεθούν ανοιχτά όταν ήταν δυσαρεστημένοι με τις αποδόσεις του κεφαλαίου. 

Ωστόσο, τον Ιούνιο του 2019, ο γαλλο-ισραηλινός επιχειρηματίας τηλεπικοινωνιών Patrick Drahi  έκανε πρόταση να αγοράσει τον Sotheby`s για 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτό σημαίνει ότι ο Sotheby`s – που ανήκει πια στην εταιρία BidFair USA του Patrick Drahi – έγινε πιο ευέλικτος στις συμφωνίες του τώρα που δεν χρειάζεται να δικαιολογήσει ακριβές εγγυήσεις ή άλλα οφέλη για τους μετόχους. Αλλά αυτό δίνει άνεση στους αγοραστές τους που προτιμούν να μην εξετάζονται εξονυχιστικά από τα μάτια του κοινού.

Ειδικότητες των οίκων 

Σύμφωνα με τη συγγραφέα του Forbes, Anna Rohleder, και οι δύο οίκοι δημοπρασιών είναι γνωστοί για την εξαιρετική τους απόδοση σε διαφορετικούς τομείς.

Ο Sotheby`s διαπρέπει στην αμερικανική επίπλωση και φωτογραφία. Ο Christie`s διαπρέπει στα ευρωπαϊκά έπιπλα, βιβλία και χειρόγραφα. Και οι δύο εμπορεύονται φανταστικές συλλογές κοσμημάτων. Ωστόσο, λόγω των ομοιοτήτων τους, σε ποιους επιλέγουν να αγοράσουν και να πουλήσουν οι άνθρωποι καταλήγουν σε μεγάλο βαθμό στο «ποιος είναι πιο ωραίος» όταν τους συναντούν.

Ακόμη και πρόσφατα, και οι δύο οίκοι δημοπρασιών πραγματοποίησαν εκπτώσεις με θέμα το διάστημα για να γιορτάσουν την 50ή επέτειο από την προσγείωση στο φεγγάρι. Το αστέρι της δημοπρασίας Christie`s ήταν ένα βιβλίο που έχει πάει στο φεγγάρι. Ο οίκος Sotheby`s είχε ένα δικό του αστέρι: μια καλά συντηρημένη συλλογή από ταινίες της πρώτης προσγείωσης στη Σελήνη. Ο οίκος Sotheby`s κατάφερε να πουλήσει τη συλλογή ταινιών για 1,8 εκατομμύρια δολάρια. Δυστυχώς, ο οίκος Christie`s δεν μπορούσε να πει το ίδιο. Το βιβλίο αναμενόταν να κοστίσει 7-9 εκατομμύρια δολάρια, αλλά έπρεπε να αγορασθεί από τον ιδιοκτήτη για 5 εκατομμύρια δολάρια επειδή κανένας πλειοδότης δεν έφτασε στην ελάχιστη τιμή.    

Τιμές δημοπρασίας

Λόγω της φύσης της πώλησης μέσω δημοπρασίας, οι τιμές για κάθε πίνακα, κολιέ ή καθρέφτη ποικίλλουν πολύ. Προκειμένου να προσδιοριστεί η τιμή, υπάρχουν μερικοί κανόνες των οίκων δημοπρασιών.

Το πρόγραμμα premium αγοραστών της Christie`s (από τον Σεπτέμβριο του 2020) δημοσίευσε νέα ποσοστά προμήθειας για τις τιμές των αντικειμένων που θα βγουν στο σφυρί. Διαφέρουν ανάλογα με την τοποθεσία και ισχύουν για κάθε κατηγορία εκτός από το κρασί, το οποίο έχει διαφορετικό πίνακα χρεώσεων. Αυτό που έχουν όλα κοινά είναι οι τοποθεσίες που συνδέονται. 

Οι τρέχουσες τιμές πριμοδότησης του αγοραστή είναι ένα ποσό ίσο με το 25% της τιμής της δημοπρασίας κάθε παρτίδας έως και 450.000 £/600.000 $ ΗΠΑ, συν 20% της τιμής της δημοπρασίας από 450.001 £/600.001 $ έως και 4.500.000 £/6.000.000 $ και 14,5%  από 4.500.001 £/6.000.001 $. 

Το παράδειγμα ακολούθησε και ο Sotheby`s με τα προσαρμοσμένα ασφάλιστρα αγοραστών τον Φεβρουάριο του 2019. Οι τιμές τους είναι στο ίδιο επίπεδο με τον Christie`s στο Λονδίνο, τοποθετώντας προμήθεια 25,0% για έως και 300.000 £ και 13,9% για 3 εκατομμύρια £ + είδη. 

Για Νέα Υόρκη ισχύει 25 % για έως $400.000,  20% από $400.001-$4.000.000 και 13,9 % από $4.000.001 και πάνω.

Και στους δύο οίκους δημοπρασιών, ο ιδιοκτήτης του αντικειμένου έχει ένα «απόθεμα» ή μια ελάχιστη τιμή για την οποία είναι διατεθειμένος να πουλήσει την παρτίδα του. Στον οίκο Christie`s, εάν η παρτίδα δεν πουληθεί, τότε θα πληρώσουν στον συνυπογράφοντα την αποθεματική τιμή και θα γίνουν ο νέος ιδιοκτήτης. Εάν πωλείται για λιγότερο από το αποθεματικό, τότε θα πληρώσει στον συνυπογράφοντα τη διαφορά μεταξύ της ελάχιστης και της τιμής του σφυριού. 

Ποιος είναι ο καλύτερος οίκος δημοπρασιών; 

Από τότε που ιδρύθηκαν στο Λονδίνο το 1700, οι Sotheby`s και Christie`s  μάχονται για κυριαρχία στην πώληση ακριβών, εκλεκτών πραγμάτων. 

Σήμερα, ως το «δυοπώλιο» των οίκων δημοπρασιών, ο μόνος πραγματικός ανταγωνισμός των Christie`s και Sotheby`s αυτή τη στιγμή είναι ο ένας ή ο άλλος.

Υπάρχει ένας 3ος οίκος δημοπρασιών στο παιχνίδι. Η Phillips, η οποία επίσης ιδρύθηκε την ίδια εποχή,  το 1796 και είναι γνωστή για το ότι βοηθά τους καλλιτέχνες να πυροδοτήσουν την καριέρα τους. 

Το μέλλον θα δείξει ποια θα είναι η συνέχεια της ιστορίας.