21 Δεκεμβρίου 2018

Δόκτωρ Ζιβάγκο | Το εμβληματικό μυθιστόρημα που έγραψε ιστορία με τον καταδικασμένο έρωτά του

Δόκτωρ Ζιβάγκο | Μπορίς Πάστερνακ
Μία από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών με τον Ομάρ Σαρίφ και την Τζούλι Κρίστι, βασισμένη στο  μυθιστόρημα του βραβευμένου με Νόμπελ Μπορίς Πάστερνακ.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή
Μία από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών με τον Ομάρ Σαρίφ και την Τζούλι Κρίστι, βασισμένη στο μυθιστόρημα του βραβευμένου με Νόμπελ Μπορίς Πάστερνακ.-Από τη Μανταλένα Μαρία Διαμαντή

Θεωρείται ένα από τα πιο εμβληματικά μυθιστορήματα στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Τιτλοφορήθηκε από τον ήρωά του Γιούρι Ζιβάγκι  -ιατρός- και ποιητή. Αργότερα, το 1965,  μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη - σε σκηνοθεσία Ντέιβιντ Λην και διασκευή Ρόμπερτ Μπολτ-και συγκαταλέγεται μέσα στις καλύτερες και κλασικότερες ταινίες όλων των εποχών. Δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από το "Δόκτωρ Ζιβάγκο" του βραβευμένου με Νόμπελ Λογοτεχνίας, Μπορίς Παστερνάκ.


 Η ταινία προτάθηκε για 10 Όσκαρ, ανάμεσα σε αυτά για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, κερδίζοντας συνολικά πέντε. Το 1966 συμμετείχε επίσης στο Φεστιβάλ των Καννών . Το 1988 το Αμερικανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου κατέταξε την ταινία στην  39η θέση στη λίστα με τις 100 καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Με προσαρμογή του πληθωρισμού, κατέχει την 8η θέση στη λίστα με τις εμπορικότερες ταινίες όλων των εποχών στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά.

 Ο Μωρίς Ζαρ  βραβεύτηκε για τη μουσική επένδυση της ταινίας κι ο Ρόμπερτ Μπολτ έλαβε το πρώτο του  Όσκαρ Διασκευασμένου Σεναρίου. 

Πλοκή του έργου...

Ο Γέβγκραφ (Άλεκ Γκίνες) είναι ένας υψηλόβαθμος Σοβιετικός αξιωματούχος, βρίσκεται σε ένα εργοστάσιο ψάχνοντας να βρει τη χαμένη ανιψιά του. Οδηγείται  σε ένα κορίτσι (Ρίτα Τούσινγκαμ), του οποίου τα χαρακτηριστικά είναι όμοια με εκείνα της ανιψιάς του, που χάθηκε όταν ήταν πολύ μικρή. Όταν συναντά το κορίτσι, του διηγείται την ιστορία του πατέρα της, Γιούρι Ζιβάγκο (Ομάρ Σαρίφ) και της μητέρας της, Λάρα Αντίποβα (Τζούλι Κρίστι). Δύο ανθρώπων που ερωτεύτηκαν δυνατά αλλά  οι συνθήκες τους ανάγκασαν να χωρίσουν. Ο πατέρας της, Γιούρι, ήταν  φιλήσυχο πνεύμα, γιατρός και ποιητής, παντρεμένος με μια γυναίκα αριστοκρατικής οικογένειας, την Τόνια (Τζέραλντιν Τσάπλιν) με την οποία είχε αποκτήσει ένα γιο. Η μητέρα της, Λάρα, ένα κορίτσι κατώτερης τάξης, ζούσε για χρόνια υπό την επιρροή του δικηγόρου Βίκτωρ Κομαρόβσκι (Ροντ Στάιγκερ), ενός άνδρα που τη γοήτευε αλλά παράλληλα την απωθούσε, ενώ  ήταν αρχικά εραστής της μητέρας της κι αργότερα δικός της. Η Λάρα παντρεύεται τον φίλο της Πάσα Αντίποβ (Τομ Κόρτενεϊ) θέλοντας να ξεφύγει από τα δίχτυα του Κομαρόβσκι. Ο Πάσα ήταν ένας φοιτητής που είχε μυηθεί τον Μπολσεβικισμό. Η μοίρα φέρνει κοντά τον Γιούρι με τη Λάρα πολλές φορές, αλλά γνωρίζονται ουσιαστικά μετά το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, υπηρετώντας μαζί σε ένα υπαίθριο νοσοκομείο. Η Λάρα ψάχνει εκεί τον σύζυγό της Πάσα για τον οποίο πίστευε ότι είχε σκοτωθεί στον πόλεμο. 

Στην πορεία ο Ζιβάγκο ερωτεύεται τη Λάρα διατηρώντας μια σχέση πλατωνική για αρκετό καιρό.  Ακολούθησε η Οκτωβριανή Επανάσταση. Τα ποιήματα του Ζιβάγκο θεωρούνται αντιεπαναστατικά κι αναγκάζεται να  εγκαταλείψει το σπίτι του μαζί με την οικογένειά του και να καταφύγει σε μια περιοχή κοντά στα Ουράλια Όρη, το Βαρίκινο. Εκεί συναντά για ακόμα μια φορά τη Λάρα κι οι δυο τους ολοκλήρωσαν τη σχέση τους. Ο Ζιβάγκο νιώθει εξαιρετικά εγκλωβισμένος ανάμεσα στη θέλησή του να μείνει πιστός στην απόλυτα αφοσιωμένη  σύζυγό του και στην επιθυμία για τον έρωτά του.  Τη γυναίκα που ξυπνά την ποίηση μέσα του και μετουσιώνεται σε μούσα του. 

Ο Πάσα- ο οποίος είναι ακόμη ζωντανός, ήταν στρατηγός του Κόκκινου Στρατού και ψάχνει τη Λάρα. 

 Όταν η Τόνια μένει έγκυος για δεύτερη φορά, ο Ζιβάγκο παίρνει τη μεγάλη απόφαση να διακόψει τη σχέση του με τη Λάρα και πηγαίνει να της πει με βαριά καρδιά την απόφασή του. Επιστρέφοντας  στη γυναίκα του αναγκάζεται  να ακολουθήσει μια ομάδα Κομμουνιστών παρτιζάνων. Ζει για δύο χρόνια με τους παρτιζάνους και κάποια στιγμή καταφέρνει να το σκάσει για να γυρίσει στην οικογένειά του.  Περιπλανιέται  στο χιόνι, καταλήγοντας στο σπίτι της Λάρας από την οποία μαθαίνει ότι η Τόνια και ο πατέρας της (Ραλφ Ρίτσαρντσον) είχαν απελαθεί. Ο Ζιβάγκο συνεχίζει να ζει με τη Λάρα, η οποία μένει έγκυος, όταν κάποια στιγμή έρχεται ο Κομαρόβσκι για να τους πληροφορήσει ότι  οι ζωές του ζευγαριού βρίσκονταν σε κίνδυνο. Το ερωτευμένο ζευγάρι αναγκάζεται να χωρίσει προσωρινά και η μοίρα δεν τους επιτρέπει να ξαναδεί ποτέ ξανά ο ένας τον άλλο.

Πρωταγωνιστές της ταινίας είναι ο γοητευτικός Ομάρ Σαρίφ στον ρόλο του Γιούρι Ζιβάγκο και η υπέροχη Τζούλι Κρίστι στον ρόλο της Λάρας Αντίποβα. Οι δυο πρωταγωνιστές πλαισιώνονται από τους Τζέραλντιν Τσάπλιν, Άλεκ Γκίνες και Ροντ Στάιγκερ.

H  ταινία κάνει πρεμιέρα στις κινηματογραφικές αίθουσες των Ηνωμένων Πολιτειών στις 22 Δεκεμβρίου του 1965 με πρώτη προβολή στη Νέα Υόρκη από τη Metro-Goldwyn-Mayer, με κόστος παραγωγής 11 εκ. δολάρια. Το μυθιστόρημα του Πάστερνακ είχε απαγορευθεί στη Σοβιετική Ένωση, οπότε ένα μεγάλο κομμάτι της ταινίας γυρίστηκε στην Ισπανία- με γυρίσματα που διήρκεσαν περισσότερο από 10 μήνες.  Έξω από τη Μαδρίτη στήθηκαν τεράστια, επιβλητικά σκηνικά που αναπαραστούσαν τη Μόσχα. Κάποιες άλλες σκηνές γυρίστηκαν στην Ισπανία και στη Φινλανδία. Οι σκηνές όπου η Λάρα και ο Ζιβάγκο εργάζονται στο υπαίθριο νοσοκομείο κατά τη διάρκεια του Α` Παγκοσμίου Πολέμου, γυρίστηκαν στην πόλη Σόρια της Ισπανίας. Οι ερωτικές τους σκηνές, γυρίστηκαν στο χιονισμένο και παγωμένο Βαρίκινο στη Σόρια ξανά. Για την κάλυψη του σπιτιού στο οποίο διέμενε το ερωτευμένο ζευγάρι, χρησιμοποιήθηκε λιωμένο κερί. 

Το "Δόκτωρ Ζιβάγκο" σημείωσε τεράστια επιτυχία και αγαπήθηκε πολύ από τους θεατές. Ωστόσο, οι κριτικοί δεν είχαν την ίδια γνώμη. Σχολίασαν αρνητικά τη μεγάλη της διάρκεια κι θεώρησαν υπερβολικά ρομαντική την απόδοση της σχέσης του Ζιβάγκο με τη Λάρα. Κάποιοι μάλιστα την χαρακτήρισαν "Σαπουνόπερα" και έκριναν πολύ αυστηρά την ερμηνεία του Σαρίφ λέγοντας ότι δεν είχε ψυχή. Άλλοι, πάλι, δεν συγκινήθηκαν καθόλου από το μουσικό θέμα που ακούγεται σε μεγάλο μέρος της ταινίας. Υπήρχαν όμως κι εκείνοι που παραδέχτηκαν ότι η ταινία μεταφέρει μια σημαντική -για την ιστορία της ανθρωπότητας- περίοδο και ότι αγγίζει με μοναδικό τρόπο σπουδαία θέματα για τη ζωή, το θάνατο, τηνπροσωπικότητα των πολιτών ενάντια στο κράτος. Και κάτι ίσως ακόμα πιο μεγάλο: για την καρδιά που πολλές φορές εναντιώνεται στη λογική.